"Phạt nguội" và công khai tên người tiểu bậy: Biện pháp cứng rắn nhưng có thực sự có "tác dụng"

22/08/2018, 17:00 GMT+07:00

Càng đi sâu vào vấn đề càng có nhiều luồng ý kiến xoay quanh chuyện tế nhị này như xử phạt nặng hành vi " phóng uế nơi công cộng" có giải quyết được vấn đề ?

Chúng tôi hay nói đùa với nhau rằng, mỗi lần đi ăn tiệc ở đâu, điều đầu tiên là sẽ để mắt tìm kiếm nhà vệ sinh. Bởi rõ ràng, “đi vệ sinh” - khái niệm dùng để chỉ hành động bao gồm đại tiện, tiểu tiện và trung tiện - là một nhu cầu cực kỳ thiết yếu đối với cuộc sống con người, là vấn đề bản năng và được tiến hành hàng ngày. Tuy nhiên, hoạt động tiểu tiện cũng có thể được điều khiển bởi ý thức của con người.

Hiện nay ở nhiều nơi, một số người thiếu ý thức có hành vi tiểu tiện, phóng uế nơi công cộng ảnh hưởng đến du khách, người đi bộ, nhất là người khiếm thị và khuyết tật.

Trên Facebook, nhiều người từng chia sẻ, đã phải trải qua “những giây phút kinh hoàng” trong hành trình du lịch đến một nơi chỉ toàn "nghe" mùi nước tiểu hoặc chỉ toàn "uế" bẩn do người dân phun nhổ, tiểu tiện thậm chí là đại tiện bừa bãi.

Ai cũng biết “tè bậy” gây ô nhiễm môi trường. Không những thế, người có hành vi “tè bậy” còn bị gắn mác… “vô văn hóa”. Mà chẳng ai muốn bị coi là kẻ “vô văn hóa”, nhất là giữa thành phố văn minh. Tuy nhiên, nếu chẳng may rơi vào tình trạng “khó nói”, cách tốt nhất là người ta buộc phải lựa chọn ứng xử phù hợp nhất. Liệu có thể trách người dân "thả uế bừa bãi" nơi công cộng? 

Do đặc thù vi phạm vệ sinh nơi công cộng là xảy ra nhanh, tức thời nên khó bắt quả tang nên Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM đề xuất cần có cơ chế “phạt nguội” người “tè bậy” thông qua camera an ninh, camera giao thông, ngoài ra cần công khai thông tin người vi phạm.

Theo đó, Sở này đề xuất giao thẩm quyền kiểm tra, lập biên bản vi phạm hành chính về vệ sinh nơi công cộng cho đội Quản lý trật tự đô thị và đội Thanh tra xây dựng địa bàn. Nguồn tiền xử phạt được dùng để hỗ trợ kinh phí, duy trì hoạt động của lực lượng này.

Ngoài ra, Sở Tài nguyên và Môi trường cũng kiến nghị cho phép cơ quan địa phương được sử dụng hình ảnh trích xuất từ camera an ninh, camera giao thông để lập biên bản vi phạm hành chính về vệ sinh nơi công cộng.

Theo quy định hiện nay, chỉ có lực lượng thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi trường và cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường mới được trang bị, sử dụng thiết bị ghi hình để làm chứng cứ xử phạt hành chính.

Khó xử phạt những hành vi xuất phát từ ý thức?

Càng đi vào cốt lõi vấn đề càng có nhiều luồng ý kiến xoay quanh chuyện tế nhị này như xử phạt nặng hành vi "phóng uế nơi công cộng" là tốt. Nhưng có phải cứ phạt nặng sẽ giải quyết triệt để vấn đề? Và câu hỏi được đặt ra từ hành vi trên của người dân là do ở cơ sở hạ tầng hay chỉ đơn giản xuất phát từ ý thức?

Trước mắt phải thừa nhận rằng, ý thức của người dân về việc giữ gìn vệ sinh nơi công cộng còn nhiều hạn chế, không chỉ riêng việc "tiểu tiện" mà ở các hành vi khác như vứt rác, hút thuốc, bỏ tàn thuốc, hoặc nhổ uế,.. 

Việc đánh giá hành vi "tè bậy" nơi công cộng, nhiều người cho rằng không phải ai vi phạm cũng đều là người ý thức kém, và không có một quy chuẩn đạo đức nào đánh giá qua hành vi "tè bậy", nặng nề hơn nhiều người còn cho rằng đấy là hành vi thiếu văn hoá kể cả trường hợp bất đắc dĩ.

Nhưng nhìn chung, là do ý thức hạn chế của bộ phận không nhỏ người dân đang trở thành vấn nạn không chỉ đối với các nhà quản lý và cả xã hội. 

Giải thích cho hành vi tiểu bậy của mình, một tài xế chia sẻ : "Quy định xử phạt tè bậy có những bất hợp lý làm cho anh em tài xế khó tuân thủ. Số lượng nhà vệ sinh công cộng ít nên khó tìm, khi tìm được cũng không thể vào vì nhà vệ sinh công cộng thường đặt ở nơi cấm xe ô tô dừng đỗ. Đi vệ sinh xong mà bị phạt tiền triệu vì lỗi dừng xe trái quy định thì không ai vào cả”.

Cùng quan điểm, một người bán hàng rong - cho biết: “Không thể nào bỏ hàng đi hàng chục km, ngay đến việc chỉ đi vệ sinh gần đây tôi cũng lo sợ vì không ai trông coi hàng cho mình, có khách đến không thể nào đợi một người bán hàng đi tìm nhà vệ sinh công cộng sau đó quay lại bán cả".

Đơn vị xử phạt cũng thừa nhận, việc tiến hành xử phạt hành vi tè bậy bị bắt quả tang cũng gặp không ít bất cập.

“Người đi đường tiểu bậy ở quận 1, khi lập biên bản thì họ nhận nhưng không đóng phạt, chế tài thế nào cũng chưa được cụ thể. Trên thực tế, việc thu tiền phạt cũng không phải việc đơn giản, nếu có phương pháp thu phạt nhưng sau đó sẽ không ai đến nộp phạt chỉ vì lý do "tè bậy". 

Từ 1/2/2017, Nghị định 155/2016/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định 155) quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường chính thức có hiệu lực thi hành.


Phạm vi điều chỉnh hành vi trong Nghị định 155/2016/NĐ -CP của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
Phạm vi điều chỉnh hành vi trong Nghị định 155/2016/NĐ -CP của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường

Theo đó, xét về mặt pháp lý đã có Nghị định 155/2016/NĐ -CP của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Nguyên tắc của nghị định được ban hành sẽ có hiệu lực toàn quốc nên nông thôn, thành thị đều áp dụng. Vì vậy không thể so sánh hình thức xử phạt dành cho người ở nông thôn hay thành thị. 

Mặt khác, nhiều hình thức được đề ra trong đó có cả kiến nghị về "bêu riếu" người phóng uế bừa bãi nơi công cộng để "khổ chủ" tự thấy e dè và không tái phạm. Tuy nhiên điều này đi ngược lại với quy định pháp luật để bảo vệ quyền cá nhân của người dân. Người dân có quyền đề nghị chính quyền, cơ quan truyền thông không được đăng hình của họ, nếu việc đăng hình làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm. 

Tiểu bậy một lần mất cả tháng lương? 

Trước đó, tại TP.HCM, UBND quận 1 đã ra quân xử phạt tình trạng tiểu bậy nơi công cộng. Chưa đầy 10 phút sau khi xuất phát, đoàn kiểm tra phát hiện trường hợp của ông V.T.L (58 tuổi, ở P.Tân Định, hành nghề chạy xe ôm) chấp nhận ký biên bản đối với hành vi tiểu bậy.

Khi được hỏi, Ông L. trần tình , vì chạy xe ôm nên hầu hết thời gian ông ở ngoài đường, nhiều khi ăn uống, ngủ nghỉ và tiểu cũng ở ngoài đường.

Làm xe ôm ngày kiếm một hai trăm có hôm chỉ 3, 4 chục nay tiểu bậy bị phạt cả bạc triệu. Bị lập biên bản đã xong đâu, tui lên kho bạc Nhà nước thành phố nộp phạt, không biết nói sao với mấy cô nhân viên kho bạc…”, ông L. mếu máo.

Trước đó vài tuần, lực lượng chức năng quận 1 đã ra quân và lập biên bản, xử lý 400 trường hợp tiểu bậy nơi công cộng.

Theo đó, sau khi nhận quyết định xử phạt vi phạm hành chính hành vi tiểu bậy nơi công cộng nếu không nộp phạt thì quận sẽ gửi thông báo đến chính quyền địa phương nơi người vi phạm cư trú để đôn đốc, yêu cầu thực hiện. Nếu vẫn chây lì, địa phương tiến hành cưỡng chế bằng cách kê biên tài sản hoặc trừ lương đối với người làm việc có hưởng lương theo quy định


Ông Đoàn Ngọc Hải Phó Chủ tịch UBND quận 1, TPHCM vừa ký văn bản gửi các cơ quan trong quận yêu cầu từ ngày 15.8 phải tăng cường xử phạt các hành vi "tè" bậy, phóng uế nơi công cộng.
Ông Đoàn Ngọc Hải Phó Chủ tịch UBND quận 1, TPHCM vừa ký văn bản gửi các cơ quan trong quận yêu cầu từ ngày 15.8 phải tăng cường xử phạt các hành vi "tè" bậy, phóng uế nơi công cộng.

Cần có sự đầu tư phù hợp

Ý thức của người dân mặc dù quan trọng nhất trong việc cải tạo bảo vệ môi trường. Nhưng nếu muốn người dân không tè bậy thì các thành phố phải bố trí các nhà vệ sinh. Một bài toán được đặt ra với 13 triệu dân của TPHCM, trên địa bàn TP chỉ có khoảng 300 nhà vệ sinh công cộng, tập trung trên vỉa hè các tuyến đường, công viên ở các quận nội thành, trong đó chỉ có khoảng 200 nhà vệ sinh là có thể sử dụng được. Ở vùng ven thành phố dường như không có hoặc có rất ít.

Trước đó, chủ trương mà thành phố đề ra là trong năm 2017 sẽ “phủ” nhà vệ sinh công cộng với tiêu chuẩn hiện đại, tự động vận hành để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và du khách.

Chúng tôi hay nói đùa với nhau rằng, mỗi lần đi ăn tiệc ở đâu, điều đầu tiên là sẽ để mắt tìm kiếm nhà vệ sinh. Bởi rõ ràng, “đi vệ sinh” - khái niệm dùng để chỉ hành động bao gồm đại tiện, tiểu tiện và trung tiện - là một nhu cầu cực kỳ thiết yếu đối với cuộc sống con người, là vấn đề bản năng và được tiến hành hàng ngày. Tuy nhiên, hoạt động tiểu tiện cũng có thể được điều khiển bởi ý thức của con người.

Bạn bè xung quanh tôi cho rằng, khi đi du lịch, họ lựa chọn khách sạn hoặc nhà nghỉ đa phần chú trọng vào tiêu chuẩn của nhà vệ sinh, điều này càng khẳng định tầm quan trọng của nhà vệ sinh trong việc bảo vệ môi trường chung. Nói điều này để khẳng định rằng, việc phóng uế bừa bãi ngay từ đầu hoàn toàn không chỉ xuất phát từ ý thức.

Kể đến một trong những nguyên nhân dẫn đến việc thiếu nhà vệ sinh hiện nay không phải do điều kiện kinh tế mà là do nhận thức của người dân về sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh còn rất thấp; hoặc do tập quán, thói quen không sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh còn phổ biến, nhất là ở đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu vùng xa, đặc biệt là ở những nơi mà các nhà chức trách chưa lưu tâm đến, việc nhà xí, nhà vệ sinh xuống cấp ở bệnh viện, trường học,.. đôi khi còn được xem là một "cơn ác mộng" với nhiều người.

TP.HCM từng ra quân xử phạt phóng uế và hút thuốc lá nơi công cộng. Nhưng đến nay có rất ít trường hợp bị xử phạt và tiền xử phạt vẫn còn nằm "trong túi" của người vi phạm. Vậy trong đợt ra quân tới đây, chính quyền có khắc phục được những khó khăn hiện tại để việc xử lý mang tính khả thi? Và thiết nghĩ khi hành phạt thay đổi, ý thức người dân ít nhiều sẽ nâng lên theo thói quen, xuất phát từ việc không ai muốn bị xử phạt số tiền lớn bởi hành vi không đẹp, không đáng có chốn công cộng. Việc quan trọng nhất là hành động phải đi đôi với thực tiễn. Đấy mới là điều đáng trân quý!

Nghị định 155/2016/NĐ-CP thay thế Nghị định 179/2013/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, quy định tăng mức phạt tiền với hành vi gây mất vệ sinh khu chung cư, thương mại, dịch vụ, nơi công cộng như sau:

- Phạt tiền từ 500.000 đến 1.000.000 đồng (quy định cũ 50.000-100.000 đồng) với hành vi vứt, thải, bỏ đầu, mẩu thuốc lá không đúng nơi quy định tại khu chung cư, thương mại, dịch vụ, nơi công cộng.

- Phạt tiền từ 1.000.000 đến 3.000.000 đồng (quy định cũ 200.000-300.000 đồng) với hành vi vệ sinh cá nhân (tiểu tiện, đại tiện) không đúng nơi quy định tại khu chung cư, thương mại, dịch vụ, nơi công cộng.

- Phạt tiền từ 5.000.000 đến 7.000.000 đồng (quy định cũ 300.000-400.000 đồng) với hành vi vứt, thải rác thải sinh hoạt trên vỉa hè, đường phố, vào hệ thống thoát nước thải đô thị hoặc vào hệ thống thoát nước mặt trong khu đô thị.

Khoản 2 điều này quy định, phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 (quy định cũ 1.000.000-2.000.000 đồng) với hành vi điều khiển phương tiện vận chuyển nguyên, vật liệu, hàng hóa không che chắn hoặc để rơi vãi ra môi trường trong khi tham gia giao thông .