Thiên tình sử của vua Hồ Quý Ly và Huy Ninh công chúa nhà Trần

09/06/2020, 20:00 GMT+07:00

Ngoài những tranh cãi về vai trò của vua Hồ Quý Ly trong sử sách thì mối lương duyên thiên định giữa ông cùng Huy Ninh công chúa cũng nhận được nhiều sự ái mộ.

Hoàng tộc triều Trần trong sử sách Việt nổi tiếng không chỉ với những công lao giữ gìn bờ cõi đất nước, hôn nhân giữa các nhân vật hoàng thất trong giai đoạn này cũng là đề tài nghiên cứu, tìm tòi của không ít sử gia tìm về cội nguồn. 

Trong số những hôn nhân kỳ lạ và được xem là huyền thoại ấy, mối nhân duyên giữa Huy Ninh công chúa - em gái của vua Trần Nghệ Tông và phò mã Hồ Quý Ly (sau này trở thành vua, lập nên triều đại nhà Hồ trong sử sách) cũng được viết lại và được cả chính sử lẫn dã sử xem là thiên duyên tiền định. 

 
Mối quan hệ hôn nhân giữa Huy Ninh công chúa và Hồ Quý Ly được sử sách nhận xét là mối nhân duyên thiên định. (Ảnh minh hoạ: Pinterest)
Mối quan hệ hôn nhân giữa Huy Ninh công chúa và Hồ Quý Ly được sử sách nhận xét là mối nhân duyên thiên định. (Ảnh minh hoạ: Pinterest)

Trở thành phò mã triều Trần chỉ bằng một câu đối

Theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, Hồ Quý Ly từ lúc còn nhỏ là người ham thích học văn, học võ, được đánh giá là bậc kỳ tài khi liên tục thi đỗ nhiều khoa thi cử. Nhân duyên giữa ông cùng Huy Ninh công chúa xuất phát từ một câu đối đã theo ông suốt nhiều năm từ thuở còn hàn vi, đi theo cha nuôi buôn bán ở các vùng đồng bằng, ven biển. 

Cụ thể, trong một lần gặp bão to, chiếc thuyền buôn của cha con Hồ Quý Ly đã lánh vào bờ biển. Sau khi cơn thuỷ triều rút ra xa, Hồ Quý Ly tình cờ nhìn thấy câu thơ: "Quảng Hàn cung lý Nhất Chi Mai". Vì là một người văn thao võ lược lại thấy câu thơ đầy ý vị nên đã ghi nhớ và thuộc lòng, đi đến đâu cũng đều đem ra ngâm nga, bình phẩm. 

Là người lỗi lạc nên Hồ Quý Ly trên đường công danh cũng đạt nhiều thành tựu. Vào thời điểm làm quan dưới triều Trần, Hồ Quý Ly rất được vua Trần Nghệ Tông  quý trọng.

 
Hồ Quý Ly trong sử Việt cũng được ghi chép là nhân tài văn thao võ lược. (Ảnh minh hoạ: Pinterest)
Hồ Quý Ly trong sử Việt cũng được ghi chép là nhân tài văn thao võ lược. (Ảnh minh hoạ: Pinterest)

Theo giai thoại Kiên biều tập do Chử Nhân Hoạch đời nhà Thanh ghi chép, trong một lần tình cờ, vua nhà Trần du ngoạn tức cảnh sinh tình ra vế đối thử lòng bá quan: "Thanh Thử điện tiền thiên thụ quế". Và chỉ có Hồ Quý Ly ra được câu thơ đối lại: "Quảng Hàn cung lý Nhất Chi Mai."

Câu đối này không chỉ được Trần Nghệ Tông khen ngợi mà còn khiến vị vua này ngạc nhiên vì ông có một em gái là công chúa tên Nhất Chi Mai sống tại Quảng Hàn cung. Khi hỏi đến vì sao lại đối đáp như thế, Hồ Quý Ly cũng ngay thẳng tâu lại với vua câu chuyện cũ năm xưa và lần tình cờ nhìn thấy câu thơ hay ấy. 

 
Chính câu đối trên bờ biển ngày nào đã se mối nhân duyên giữa Hồ Quý Ly và Nhất Chi Mai - Huy Ninh công chúa triều Trần. (Ảnh minh hoạ: Pinterest)
Chính câu đối trên bờ biển ngày nào đã se mối nhân duyên giữa Hồ Quý Ly và Nhất Chi Mai - Huy Ninh công chúa triều Trần. (Ảnh minh hoạ: Pinterest)

Thấy Hồ Quý Ly là người văn võ thao lược lại thật thà, chân thành, còn công chúa Huy Ninh dù đang để tang chồng - người trong hoàng thất nhà Trần cũng là người phụ nữ mạnh mẽ. Theo Kiến Văn tiểu lục của Lê Quý Đôn, vua Trần Nghệ Tông lúc bấy giờ thấy câu đối ấy chính là duyên phận do trời định nên đã quyết định ban hôn, gả Nhất Chi Mai cho Hồ Quý Ly. 

 
Mối lương duyên giữa Hồ Quý Ly và Huy Ninh công chúa cũng được hậu thế, các nhà nghiên cứu đánh giá là thiên tình sử vì đã bất chấp cả quy chế bao đời của triều Trần là người hoàng tộc không được lấy người họ khác. (Ảnh minh hoạ: Pinterest)
Mối lương duyên giữa Hồ Quý Ly và Huy Ninh công chúa cũng được hậu thế, các nhà nghiên cứu đánh giá là thiên tình sử vì đã bất chấp cả quy chế bao đời của triều Trần là người hoàng tộc không được lấy người họ khác. (Ảnh minh hoạ: Pinterest)

>> Xem thêm: Chuyện tình buồn triều Trần: Công chúa Thiên Thuỵ - Trần Khánh Dư 

Huy Ninh công chúa thử tài văn thơ trong đêm động phòng hoa chúc

Theo các giai thoại dân gian về đôi vợ chồng Huy Ninh công chúa và phò mã Hồ Quý Ly, có một câu chuyện nhỏ khá thú vị về cặp đôi này. 

Vốn biết phu quân là một người văn hay chữ tốt lại có tài thao lược, biết cách dụng binh thư nên trong đêm tân hôn, Huy Ninh công chúa đã đưa ra thử thách đối đáp thơ từ khiến Hồ Quý Ly kinh ngạc. 

Cụ thể, sau khi lễ cưới hoàn tất các thủ tục, Huy Ninh công chúa lại không chịu làm lễ hợp cẩn với tân phò mã mà đưa ra thử thách tân lang phải đứng bên ngoài màn đối đáp văn chương, thơ phú với mình thì nàng mới ưng thuận. Trước hàng loạt những câu đối đáp có lễ lại chừng mực của Hồ Quý Ly, Huy Ninh công chúa hết sức vừa ý vị phu quân này của mình. 

 
Vào đêm tân hôn, ông cũng được tân nương tử thử thách tài cao thì mới cho động phòng. (Ảnh minh hoạ: LOFTER ID)
Vào đêm tân hôn, ông cũng được tân nương tử thử thách tài cao thì mới cho động phòng. (Ảnh minh hoạ: LOFTER ID)

>> Có thể bạn chưa biết: Yết Kiêu: Danh tướng từ chối 3 nàng công chúa, chỉ yêu cô lái đò 

Cuộc đời "phất lên như diều gặp gió", trở thành vua và lập ra triều đại nhà Hồ 

Sau khi sánh duyên cùng Nhất Chi Mai - Huy Ninh công chúa, cuộc sống gia đình của Hồ Quý Ly cũng vô cùng viên mãn và hạnh phúc. Cả hai có với nhau hai người con là Hồ Thánh Ngâu và Hồ Hán Thương. Không chỉ hôn nhân hạnh phúc, đường công danh của Hồ Quý Ly cũng ngày càng rộng mở hơn vào cuối triều đại nhà Trần. 

Sau này khi trở thành vua, lập ra triều đại nhà Hồ (1400 - 1407), ông đã đề ra nhiều cải cách táo bạo, mạnh mẽ như phát hành tiền giấy, cải cách chế độ thi cử, lập Quảng tế thự chữa bệnh cho dân... và được không ít nhà kinh tế nước ngoài phải lên tiếng khen ngợi là đi trước thời đại. 

 
Huy Ninh công chúa và Hồ Quý Ly có cuộc sống hạnh phúc, viên mãn khi có với nhau hai người con. (Ảnh minh hoạ: Pinterest)
Huy Ninh công chúa và Hồ Quý Ly có cuộc sống hạnh phúc, viên mãn khi có với nhau hai người con. (Ảnh minh hoạ: Pinterest)

>> Đừng bỏ lỡ: Số phận bi thương của nàng công chúa nhà Trần làm dâu Mông Cổ

Có thể nói, câu chuyện hôn nhân của Hồ Quý Ly cùng Huy Ninh công chúa - Nhất Chi Mai được sử sách ghi chép đánh giá là một thiên tình sử hiếm gặp trong chốn hoàng tộc triều Trần. Cuộc hôn nhân này được xem là vô cùng kỳ lạ và có thể nói vượt qua quy chế lưu truyền bao đời của triều Trần khi có người trong hoàng tộc lấy được người khác họ. 

Thông tin từ: Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, Khâm Minh Sử Giám Cương Mục, Kiên Biều tập, Kiến Văn tiểu lục

Hôn nhân giữa Phụng Dương công chúa và Thượng tướng thái sư Trần Quang Khải 

Trong lịch sử hoàng tộc triều Trần, ngoài mối lương duyên giữa Huy Ninh công chúa và Hồ Quý Ly thì hôn nhân giữa Phụng Dương công chúa và Thái sư Trần Quang Khải được đánh giá là vô cùng viên mãn và hạnh phúc. 

Tuy thời điểm ban đầu, mối quan hệ của cặp trai tài gái sắc hoàng thất nhà Trần này không được suôn sẻ, thậm chí có thời điểm xảy ra căng thẳng khi bố mẹ Phụng Dương công chúa quyết không để con gái chịu uất ức và muốn rước về nhà. 

Thế nhưng, chính sự không buông tay của Phụng Dương công chúa và "thức tỉnh kịp thời" đã giúp cặp đôi này có được cuộc sống bình yên, viên mãn về sau. 

Càng tiếp xúc, Thượng tướng Trần Quang Khải càng thêm trân trọng chính thê - Phụng Dương công chúa của mình. 

Phụng Dương công chúa bằng tài năng và đức độ, sự thiện lương đã khiến phu quân Trần Quang Khải thay đổi và thêm yêu thương, kính trọng bà hơn. 

>> Xem thêm TẠI ĐÂY