Phong tục cúng ông Công ông Táo 3 miền Bắc - Trung - Nam

04/02/2021, 19:05 GMT+07:00

Tuy đều mang chung ý nghĩa là tiễn Táo quân về trời, thế nhưng phong tục của 3 miền Bắc – Trung – Nam lại có chút khác biệt thú vị.

Theo truyền thống của người dân Việt Nam, ngày 23 tháng Chạp hàng năm được gọi là ngày ông Công ông Táo. Đây là ngày Táo Quân lên thiên đình để báo cáo với Ngọc Hoàng về tình hình của gia chủ trong một năm.

Tuy nhiên, nếu như điểm nổi bật nhất ở miền Bắc là cúng cá chép thì miền Trung lại cúng cháo chè, miền Nam có thêm cá lóc nướng.


Cúng ông Công ông Táo là một truyền thống lâu đời tại nước ta (Nguồn: FB Hoàng Tuấn Kiên)
Cúng ông Công ông Táo là một truyền thống lâu đời tại nước ta (Nguồn: FB Hoàng Tuấn Kiên)

>> Xem thêm: Cách lau dọn bàn thờ ông Công ông Táo đón Tết chuẩn nhất

Miền Bắc: Cúng cá chép

Người Bắc thường có thói quen cúng ông Công ông Táo khá sớm. Ngay từ ngày 20 đã có nhiều nhà sửa soạn làm lễ và cúng muộn nhất vào 12 giờ trưa 23 tháng Chạp. Sở dĩ có điều này vì mọi người quan niệm rằng việc cúng sớm sẽ giúp các Táo thần nhận lễ vật và lên chầu trời đúng hẹn. Nếu cúng quá muộn thì e rằng khi Táo quân lên thiên đình, Ngọc Hoàng đã bãi triều mất rồi.

Phong tục cúng ông Công ông Táo 3 miền Bắc - Trung - Nam

Phong tục cúng ông Công ông Táo 3 miền Bắc - Trung - Nam


Mâm cỗ cúng của người miền Bắc (Nguồn: Pinterest)
Mâm cỗ cúng của người miền Bắc (Nguồn: Pinterest)

Ở miền Bắc, mâm cỗ cúng thường đầy đủ các món ăn truyền thống như xôi, gà, chả, giò canh măng, nem… Và trong Lễ cúng của người Bắc ngày nay không thể thiếu cá chép - vật cưỡi của Táo quân.


Người Bắc thường cúng 3 cá vàng sau đó đem phóng sinh (Nguồn: Pinterest)
Người Bắc thường cúng 3 cá vàng sau đó đem phóng sinh (Nguồn: Pinterest)

Tùy quan điểm của từng gia đình mà đó có thể là cá chép sống hoặc cá chép giấy. Nếu là cá sống, hầu hết mọi người sẽ mua loại cá chép đỏ nhỏ nhắn, được nuôi chuyên dùng cho việc phóng sinh, sau khi cúng xong sẽ đem thả tại sông, hồ. Số cá chép được dâng cúng cũng khác nhau, phổ biến nhất là 3 con cho 3 vị. Tuy nhiên, có một số gia đình chỉ cúng 1 cá tượng trưng, có nhà lại cúng 2 con cho có đôi có cặp.


Xôi cũng được tạo hình cá vô cùng đẹp mắt (Nguồn: Pinterest)
Xôi cũng được tạo hình cá vô cùng đẹp mắt (Nguồn: Pinterest)

Phong tục cúng ông Công ông Táo 3 miền Bắc - Trung - Nam

Phong tục cúng ông Công ông Táo 3 miền Bắc - Trung - Nam


Một số gia đình làm mâm cúng rất cầu kỳ, dâng cả cá vàng được tạo hình độc lạ (Nguồn: Pinterest)
Một số gia đình làm mâm cúng rất cầu kỳ, dâng cả cá vàng được tạo hình độc lạ (Nguồn: Pinterest)

>> Xem thêm: Cô nàng thả cá tiễn ông Công ông Táo xuống cống

Miền Trung: Thêm cháo chè và ngựa giấy

Người dân miền Trung luôn hy vọng các Táo sẽ báo cáo với Ngọc Hoàng những điều tốt đẹp về gia chủ nên trong mâm lễ thường có thêm món xôi chè. Xôi chè trong mâm lễ nơi đây thường được nấu bằng nếp cái, xôi vò, còn được gọi bằng cái tên khác là chè bà cốt.

Phong tục cúng ông Công ông Táo 3 miền Bắc - Trung - Nam

Phong tục cúng ông Công ông Táo 3 miền Bắc - Trung - Nam


Mâm cỗ cúng ở miền Trung luôn có thêm bát xôi chè (Nguồn: Pinterest, FB Hương Liên)
Mâm cỗ cúng ở miền Trung luôn có thêm bát xôi chè (Nguồn: Pinterest, FB Hương Liên)


Nhiều người còn cúng thêm bánh trôi nước trân châu (Nguồn: Pinterest)
Nhiều người còn cúng thêm bánh trôi nước trân châu (Nguồn: Pinterest)

Ngoài ra, tại một số địa phương như Hội An hoặc Huế lại có thói quen cúng tượng đất Táo quân, đồng thời dựng cây nêu sau 23 tháng Chạp. Bộ tượng đất có đầy đủ đồ cúng, hoa quả, hoa tươi, đặt tượng mới cùng tượng cũ cạnh nhau. Còn trong mâm cơm không thể thiếu cá ngừ hoặc cá thu.


Tượng Táo quân ở miền Trung (Nguồn: Đời sống pháp luật)
Tượng Táo quân ở miền Trung (Nguồn: Đời sống pháp luật)

Ở miền Trung, thay vì cúng cá chép như miền Bắc, người dân thường cúng một con ngựa bằng giấy có đầy đủ bộ yên, cương. Theo người dân, thời điểm cúng ông Công ông Táo thích hợp nhất là đêm 22, rạng sáng ngày 23 âm lịch.

Phong tục cúng ông Công ông Táo 3 miền Bắc - Trung - Nam


Ngoài mâm cỗ mặn, người miền Trung còn cúng thêm 1 con ngựa giấy (Nguồn: Kinh tế Đô thị)
Ngoài mâm cỗ mặn, người miền Trung còn cúng thêm 1 con ngựa giấy (Nguồn: Kinh tế Đô thị)

Miền Nam: Có thêm cá lóc nướng

Do có sự giao thoa về văn hoá giữa hai miền Bắc – Nam nên mâm cúng của người dân miền Nam có sự tương đồng với người Bắc. Bên cạnh những món ăn chủ đạo như bánh chưng, nem, giò, gà, hành muối… người miền Nam còn cúng thêm đĩa đậu phộng và kẹo vừng đen… Đặc biệt, cá lóc nướng là món không thể thiếu.


Người miền Nam thường cúng thêm bánh kẹo (Nguồn: Pinterest)
Người miền Nam thường cúng thêm bánh kẹo (Nguồn: Pinterest)


Bên cạnh cá lóc nướng, những món mặn khác cũng tương tự như miền Bắc (Nguồn: Pinterest)
Bên cạnh cá lóc nướng, những món mặn khác cũng tương tự như miền Bắc (Nguồn: Pinterest)

Theo quan niệm từ xa xưa, cá lóc nước mang ý nghĩa cầu mong sự ấm no, sung túc và đầy đủ. Đây cũng là lý do khiến món ăn này luôn đắt hàng trong ngày 23 tháng Chạp.


Theo nhiều chủ hàng tại Sài Gòn, lượng cá lóc nướng bán trong ngày ông Công ông Táo tăng gấp nhiều lần so với bình thường (Nguồn: VietNamNet)
Theo nhiều chủ hàng tại Sài Gòn, lượng cá lóc nướng bán trong ngày ông Công ông Táo tăng gấp nhiều lần so với bình thường (Nguồn: VietNamNet)

Về vật cưỡi của Táo, người dân miền Nam sẽ cúng mũ, áo và đôi hia bằng giấy. Người miền Nam quan niệm rằng vào buổi tối, khi gia đình không còn nấu nướng và dùng bếp thì mới được tiễn các Táo lên trời. Do đó thời gian làm lễ ở đây thường vào buổi tối, từ 20h - 23h.

>> Xem thêm: Người phụ nữ thả cá tiễn ông Công ông Táo theo phong cách “ném lao”

Ngày lễ ông Công ông Táo là một trong những ngày truyền thống đặc biệt quan trọng tại nước ta. Do có chút khác biệt về văn hoá nên phong tục cúng ở ba miền lại có những điểm độc đáo rất riêng. Dù vậy, hầu hết gia đình đều mong muốn các Táo sẽ có chuyến đi thuận lợi, đem những điều tốt đẹp về gia chủ báo cáo với Ngọc Hoàng.

Cùng đón xem những tin tức mới nhất trên YAN!

NHỮNG ĐIỀU KHÔNG PHẢI AI CŨNG BIẾT VỀ NGÀY ĐƯA RƯỚC TÁO QUÂN

Mỗi năm, vào ngày 23 tháng Chạp (ngày ông Công ông Táo), người dân nước ta lại tất bật sửa soạn mâm cúng và lễ vật để các Táo về trời. Điều này thì có lẽ ai cũng biết, tuy nhiên nhiều người lại thắc mắc, vậy các ông quay lại vào ngày nào?

Bên cạnh đó, còn nhiều thông tin thú vị xoay quanh phong tục cúng Táo quân ở ba miền nước ta. Và ở mỗi nơi, người dân lại có những quan niệm, suy nghĩ rất riêng. Hãy cùng YAN tìm hiểu nhé!

Đón xem TẠI ĐÂY!