"Ông vua 3 ngày" của triều Nguyễn và câu chuyện bị bỏ đói đến chết

20/06/2020, 21:00 GMT+07:00

Triều Nguyễn có tất cả mười ba đời vua, mỗi một vị vua lại có những nét đặc biệt riêng trong số phận. Có người để lại những giai thoại cảm động về tình yêu, nhưng cũng có người ghi danh mình vào sử sách với số phận long đong, hoặc kết cục bi thảm.

Trong số các vị vua nhà Nguyễn, Dục Đức là vị vua có kết cục bi thảm hơn cả. Ông chỉ tại vị được ba ngày thì bị phế truất và thậm chí là bị bỏ đói cho tới chết.

 
Lăng Dục Đức ngày nay. (Ảnh: Lịch sử Việt Nam)
Lăng Dục Đức ngày nay. (Ảnh: Lịch sử Việt Nam)

>> Xem nhanh: Lê Thần Tông, vị vua Việt đầu tiên lấy vợ châu Âu

Vua Dục Đức, vị vua không được lòng quần thần

Vua Tự Đức dù có tới 300 người vợ nhưng vẫn không con nối dõi, vậy nên vua đã nhận ba người cháu làm con nuôi, trong số đó, người lớn nhất là Nguyễn Phúc Ưng Chân. Hoàng Tử Ưng Chân sinh ngày 23/2/1852, một số tài liệu thì ghi lại ông sinh ngày 11/2/1853 và được vua Tự Đức nhận làm con nuôi năm 17 tuổi. Đến năm 1883, Hoàng Tử Ưng Chân được phong là Thụy Quốc Công.

Mặc dù là hoàng tử lớn nhất thế nhưng Nguyễn Phúc Ưng Chân không được lòng cả vua cha lẫn bá quan văn võ cũng như ít có khả năng nối ngôi. Tự Đức muốn truyền ngôi cho người con thứ ba là Nguyễn Phúc Ưng Đăng, thế nhưng do Hoàng Tử Ưng Đăng còn quá nhỏ, tình hình trong nước lại rối ren do bị Pháp xâm lược nên cần vua lớn tuổi chăm lo chính sự, vậy nên vào ngày 15/7/1883, vua Tự Đức đã ban chiếu chỉ, chọn Thụy Quốc Công nối ngôi. Lúc này, vua Tự Đức đã lâm trọng bệnh.

Hoàng Đế Tự Đức Dị Ứng Với Thiên Triều | Nghiên Cứu Lịch Sử
Chân dung vua Tự Đức. (Ảnh: Nghiên Cứu Lịch Sử)

Trong chiếu truyền ngôi, vua Tự Đức phê bình tính nết của tự quân, cho rằng vị vua tương lai này có nhiều tật xấu: "Ưng Chân đã trưởng thành nhưng có tật ở mắt nên hành vi mờ ám, sợ là sau này thiếu sáng suốt, tính lại hiếu dâm cũng là điều chẳng tốt, chưa chắc đã đảm đương được việc lớn." Đây là lời phê bình gây ảnh hưởng rất lớn tới uy tín của vị vua mới với triều đình.

Nguyễn Văn Tường & Tôn Thất Thuyết | NGUYỄN VĂN TƯỜNG vi.wik… | Flickr
Chân dung hai quan phụ chính Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết. (Ảnh: Flick)

>> Xem thêm: Thiên tình sử của vua Hồ Quý Ly và Huy Ninh công chúa nhà Trần

Bị phế truất chỉ sau ba ngày nối ngôi

Vua Tự Đức giao cho Trần Tiễn Thành, Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết làm quan phụ chính cho tân đế. Trước kia, Nguyễn Văn Tường thấy vua Tự Đức không yêu mến Hoàng Tử Ưng Chân nên tỏ khinh thường Hoàng Tử ra mặt, nào ngờ giờ Ưng Chân lại được truyền ngôi, vậy nên lòng Tường bất an. Thêm việc Tôn Thất Thuyết không ưa tân đế, vậy là hai vị quan phụ chính đã bàn nhau, lập kế phế đế.

Vào ngày đọc chiếu truyền ngôi, Trần Tiễn Thành đọc lược một số đoạn "không cần thiết" theo yêu cầu của vua, thế nên hai quan phụ chính đã yêu cầu dừng lại. Trần Tiễn Thành bị truy tội làm giả di chiếu của tiên đế và bị xử nặng. Ngay sau đó, Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường đã thảo sớ luận tội vua. Trong sớ, họ nêu lên bốn tội lớn của vua Dục Đức: Sửa lại di chiếu của vua cha, có đại tang lại mặc áo màu, tự tiện đưa giáo sĩ vào Hoàng Thành và thông dâm với cung nữ của cha. Vua Dục Đức bị phế truất khi chỉ mới lên ngôi được ba ngày.

Chuyện Thái hậu Từ Dũ dạy vua Tự Đức
Chân dung Thái Hoàng Thái Hậu Từ Dụ. (Ảnh: Pinterest)

>> Đừng bỏ lỡ: Ân Phi Hồ Thị Chỉ: Yêu vua đời trước, cưới vua đời sau

Vị vua chết đói, bị chôn cất cùng người ăn mày

Ngày 23/7/1883, vua Dục Đức bị phế truất, bị giam tại nơi ở cũ là Dục Đức Đường. Sau đó, ông bị đưa tới Viện Thái Y rồi tới Ngục Thất. Trong thời gian này, Dục Đức không được cho ăn uống gì. Có người lính thấy thương nên mới tẩm ướt áo cho vua vắt nước uống. Vua thoi thóp đến sau đó gần một tháng thì qua đời, thế nhưng người đời lại truyền rằng ông tuyệt thực mà đi. 

Dục Đức hưởng dương 32 tuổi. Khi ông mất, có hai người lính bó thi thể ông trong chiếu rách, mang chôn. Thế nhưng đến đầu làng An Cựu, ngoại thành Huế thì xác vua rơi xuống bên khe nước nông. Tin rằng đây là nơi yên nghỉ do vua tự chọn, người ta chỉ chôn cất ông qua loa cho xong việc. Lâu ngày, ngôi mộ gần như trở thành phần đất bằng do không ai chăm sóc. Có lần, một người ăn mày đói chết, gục ngay trên mộ vua, dân nơi đó không biết vua Dục Đức đã nằm tại đó nên chôn người ăn mày ngay trên mộ vua.

 
An Lăng - nơi thờ cúng vua Dục Đức, Thành Thái và Duy Tân. (Ảnh: Wikipedia)
An Lăng - nơi thờ cúng vua Dục Đức, Thành Thái và Duy Tân. (Ảnh: Wikipedia)

Sau này, khi vua Thành Thái lên ngôi, ông lần theo dấu vết và lời kể lại để tìm mộ vua cha. Thế nhưng khi đào lên, người ta thấy ở đó có tới hai bộ hài cốt, vậy là vua đành cho người ta lấp đất lại, xây nơi đó thành An Lăng. Vua Dục Đức được an táng cùng người ăn mày tại đây. Cho tới ngày nay, cuộc đời bi kịch của Dục Đức và chuyện tới cuối đời phải nằm cùng lăng với một ông lão ăn mày của vua vẫn khiến nhiều người phải thổn thức.

Thông tin từ: Chín đời Chúa, mười ba đời vua triều Nguyễn

THÔNG TIN THÊM VỀ VUA DỤC ĐỨC

Dục Đức là vị vua thứ năm của triều Nguyễn nhưng đồng thời cũng là vị vua có thời gian tại vị ngắn nhất khi chỉ lên ngôi được có ba ngày.

Vua Dục Đức là con trai của Thoại Thái Vương Nguyễn Phúc Hồng Y, cháu trai của vua Thiệu Trị. Do vua Tự Đức không có con nối dõi nên đã nhận Nguyễn Phúc Ưng Ái về làm con nuôi. Xét về quan hệ, hai người là bác cháu ruột.

Sau khi thành con của vua Tự Đức, Nguyễn Phúc Ưng Ái đổi tên thành Nguyễn Phúc Ưng Chân. Tuy nhiên, vua Tự Đức cũng không yêu quý gì người con trai này, thường xuyên tìm cớ trách mắng.

Ngày sau, phải tới khi vua Thành Thái, vị vua thứ mười của triều Nguyễn lên ngôi, ông mới truy tôn miếu hiệu cho Dục Đức là Nguyễn Cung Tông, thụy hiệu là Cung Huệ Hoàng Đế Dục Đức. Vua Thành Thái cũng chính là con trai thứ 7 của vua Dục Đức.