Điểm lại một năm 2018 đầy thăng trầm qua những sự kiện khoa học - công nghệ nổi bật nhất

25/12/2018, 14:00 GMT+07:00

Bên cạnh sự mất mát lớn trước sự ra đi của thiên tài vật lí Stephen Hawking, thế giới năm 2018 còn chứng kiến rất nhiều cú nhảy vọt siêu tưởng về khoa học.

Hãy cùng điểm lại những sự kiện khoa học, công nghệ đáng nhớ nhất của thế giới diễn ra trong năm 2018 để thấy rằng, con người đã đạt được những bước tiến xa thế nào trong cuộc chinh phạt mở ra các giới hạn mới.

1. Nhà vật lí lí thuyết vũ trụ học Stephen Hawking qua đời

Sáng ngày 14/3, cả thế giới bàng hoàng khi thông tin Stephen Hawking - nhà vật lí lí thuyết vũ trụ học thiên tài và cũng là người đầu tiên khởi đầu nên nền vũ trụ học dựa trên sự thống nhất giữa thuyết tương đối tổng quát và cơ học lượng tử - qua đời ở tuổi 76 tại nhà riêng ở Cambridge (Anh) đầu giờ sáng ngày 14/3 theo giờ địa phương được truyền thông công bố.

Điểm lại một năm 2018 đầy thăng trầm qua những sự kiện khoa học - công nghệ nổi bật nhất

Stephen Hawking sinh ngày 8/1/1942 là nhà vật lý lý thuyết, nhà khoa học vũ trụ vĩ đại với những công trình nghiên cứu về thuyết tương đối. Ông giữ vai trò Giám đốc nghiên cứu tại trung tâm Vũ trụ học lý thuyết của Đại học Cambridge và là tác giả của nhiều cuốn sách khoa học nổi tiếng. Sau Einstein, Hawking là niềm cảm hứng cho hàng triệu người yêu khoa học, không chỉ nhờ bộ óc thiên tài và nghị lực sống mà còn nhờ những đóng góp to lớn cho ngành Vật lí và Thiên văn.

2. Siêu nguyệt thực dài nhất thế kỷ

Vào đêm 27, rạng sáng 28/7, người yêu thiên văn tại Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung đã có dịp chiêm ngưỡng hiện tượng nguyệt thực toàn phần diễn ra trong khoảng thời gian dài nhất một thế kỷ trở lại đây.

Nguyệt thực xảy ra khi Mặt trăng đi vào vùng tối của Trái đất. Quá trình này diễn ra qua 3 pha cơ bản, gồm pha nửa tối, pha một phần và pha toàn phần. Khi ấy, "chị Hằng" sẽ có màu đỏ thẫm và thường được nhắc tới với cái tên "trăng máu". Tổng thời gian của hiện tượng này là khoảng 5 tiếng.


Trăng máu trên đỉnh một nhà thờ Hồi giáo ở Nga
Trăng máu trên đỉnh một nhà thờ Hồi giáo ở Nga

3. Bê bối rò rỉ dữ liệu của 50 triệu người dùng Facebook​

Scandal làm lộ thông tin của 50 triệu người dùng Facebook quả là cú "hạn" to nhất trong quý 1 đầu năm 2018 mà tỉ phú công nghệ Mark Zuckerberg phải chịu. Trong nhiều tháng liên tiếp, cộng đồng người sử dụng Facebook trên thế giới không khỏi phẫn nộ sau khi phát hiện mạng xã hội này cho phép Cambridge Analytica, một công ty dữ liệu, truy cập dữ liệu cá nhân người dùng để phục vụ ý đồ chính trị.

Điểm lại một năm 2018 đầy thăng trầm qua những sự kiện khoa học - công nghệ nổi bật nhất

Mark Zuckerberg phải bước vào hai phiên điều trần trước Quốc hội Mỹ, đưa ra bản trần tình bị báo chí "mắng vốn" là "xin lỗi hoài từ 10 năm trước tới 10 năm sau vẫn vậy". Cổ phiếu Facebook tụt dốc không phanh, còn người đứng đầu mạng xã hội này bị bốc hơi 6,03 tỷ USD trong khối tài sản chung.

4. Trung Quốc nhân bản thành công đôi khỉ đầu tiên của thế giới

Vào đầu tháng 1, nhóm nghiên cứu ở Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc tại Thượng Hải đã cho ra đời thành công đôi khỉ bằng kĩ thuật nhân bản, có tên là chuyển nhân tế bào sinh dưỡng (SCNT). Hai chú khỉ được nhân bản thành công thuộc giống khỉ đuôi dài, được đặt tên là Trung Trung và Hoa Hoa. 


Được biết, phương pháp nhân bản này vốn rất khó thực hiện ở khỉ
Được biết, phương pháp nhân bản này vốn rất khó thực hiện ở khỉ

Kết quả khả quan mà các nhà khoa học Trung Quốc đạt được đã góp phần đánh dấu một bước tiến lớn trong lĩnh vực nhân bản, tạo nguồn mẫu để nghiên cứu thử nghiệm các bệnh như ung thư, rối loạn trao đổi chất. Tuy nhiên, đợt thử nghiệm này tiếp tục dấy lên nhiều nghi ngờ về tính đạo đức. Không ít chuyên gia khẳng định, nếu kĩ thuật trên đã được áp dụng lên khỉ thì việc nó được sử dụng để nhân bản người sẽ chỉ còn là vấn đề thời gian.

5. Vẫn là nhà khoa học Trung Quốc - thông báo tạo ra em bé chỉnh sửa gene đầu tiên của thế giới

Cuối năm nay, nhà nghiên cứu Trung Quốc có tên Hạ Kiến Khuê đã gây chấn động giới khoa học thế giới khi thông báo đã chỉnh sửa thành công gene CRISPR-Cas9 trên phôi thai. Sau khi áp dụng kĩ thuật lên phôi thai của 7 cặp đôi, hai bé gái song sinh với ADN được chỉnh sửa theo ý Hạ Kiến Khuê đã ra đời thành công hồi đầu tháng 11 này. Theo đó, hai bé gái này đã được 'nhào nặn' ADN, một quy trình trái với sự tự nhiên của tạo hóa, để có được khả năng chống nhiễm virus HIV.


Dự án của Hạ Kiến Khuê đã buộc phải ngừng lại bởi vấp phải quá nhiều chỉ trích từ dư luận
Dự án của Hạ Kiến Khuê đã buộc phải ngừng lại bởi vấp phải quá nhiều chỉ trích từ dư luận

Dù tạo nên kết quả đột phá nhưng về bản chất, Hạ Kiến Khuê lại chỉnh sửa gene ở một phôi thai, nghĩa là khi em bé còn chưa phát triển hoàn thiện. Việc 'tắt hoạt động' của một gene có thể ảnh hưởng tới sự phát triển của em bé, thậm chí truyền lại mãi tới những thế hệ sau.

6. Những cuộc tiếp cận ngoài không gian

Ngày 12/8, NASA phóng thành công tàu thăm dò Parker tới tiếp cận Mặt trời ở khoảng cách gần nhất lịch sử, mang lại hy vọng khám phá nhiều hơn về vành nhật hoa, dự báo thời tiết vũ trụ cùng những ảnh hưởng tác động tới Trái đất.

Tấm hình "cận cảnh" vành nhật hoa (corona) Mặt trời, cho thấy những dòng chảy nhiên liệu đang hoạt động rất mạnhTấm hình "cận cảnh" vành nhật hoa (corona) Mặt trời, cho thấy những dòng chảy nhiên liệu đang hoạt động rất mạnh

Ngày 27/11, tàu thăm dò InSight của NASA đã có cú tiếp cận hành tinh đỏ đầy thót tin, đánh dấu cuộc đổ bộ thành công đầu tiên xuống sao Hỏa. Tàu InSight đã phải giảm tốc độ từ 19.800 km/h xuống còn 5 km/h chỉ trong 7 phút kinh hoàng, mở ra cuộc khám phá bên dưới bề mặt sao Hỏa - nơi các nhà khoa học tin rằng đang ẩn chứa mầm mống của sự sống.

7. Viết lại định nghĩa về kilogram


Khối kim loại đặt trong lồng kính kia chính là nguyên mẫu của kilogram
Khối kim loại đặt trong lồng kính kia chính là nguyên mẫu của kilogram

Năm 2018 quả là một mốc thời gian đáng nhớ khi vào ngày 20/5, định nghĩa kilogram đã được thay đổi bằng hằng số Planck nhằm tăng tính chính xác cho các phép đo khối lượng. Kilogram vốn từng được xác định dựa trên một khối kim loại hình trụ đặt trong hầm an toàn ở Paris cách đây 130 năm. Hiện nay, khối lượng của nó đã bị thay đổi trước sự hao mòn và ô nhiễm không khí, dẫn tới ảnh hưởng tới các ngành cần sự chính xác của các phép đo. Và thế là vào ngày 16/11, đại diện từ hơn 60 quốc gia đã họp lại để thổng nhất về định nghĩa kilogram mới.

Tổng hợp