Những đứa trẻ bỏ lại ngày khai giảng trên đồi nương vì cuộc mưu sinh của người lớn

Sáng nay, 5/9, khi các bạn cùng trang lứa xúng xính áo quần để náo nức dự ngày hội tựu trường thì Liễu lại vẫn phải tấp tểnh đi chăn bò.

Ngày hôm nay 5/9, khi hàng trăm, hàng ngàn học sinh xúng xính niềm vui trong lễ khai giảng năm học mới thì Giàng Seo Páo, Giàng Thị Liễu vẫn lang thang trên những vạt đồi trong hành trình mưu sinh chưa có hồi kết của riêng mình.

Từ gần 1 năm trở lại đây, Giàng Thị Liễu (14 tuổi, xã Cán Cấu, huyện Simacai, Lào Cai) đã bỏ học ở nhà. Bố mẹ Liễu, Lý và Mo, trước khi vượt biên sang Trung Quốc làm thuê, đã nằng nặc bắt em ở nhà.
 
“Đi học thì không ai chăn trâu, cắt cỏ, trông bà và em. Nên...nghỉ thôi”, cô bé người Mông cười hồn nhiên khi nhắc tới lý do bất đắc dĩ để trở thành... chủ nhân nhí của ngôi nhà 5 miệng ăn ngay sát bên lòng hồ Cán Cấu.

Bởi vậy, sáng nay, 5/9, khi các bạn cùng trang lứa xúng xính áo quần để náo nức dự ngày hội tựu trường thì Liễu lại vẫn phải tấp tểnh xua đàn bò ra bãi bồi hồ Cán Cấu.

Chuyện là, gia đình A Lý (bố của Liễu) nghèo vào dạng nhất nhì của toàn xã Cán Cấu. Không ruộng bậc thang, nương ngô cũng nằm xa tít tắp. Những năm trước, cả hai vợ chồng mướt mải mãi cũng chỉ thu được về chừng chục bao lúa. Bởi vậy, khi có người rủ sang nước bạn kiếm tiền, cả hai ngay lập tức gật đầu đồng ý. Họ bỏ lại nương ngô, bỏ lại cả 4 đứa trẻ cùng mẹ già để lao vào cuộc mưu sinh đầy rủi ro nơi đất khách.

Những đứa trẻ bỏ lại ngày khai giảng trên đồi nương vì cuộc mưu sinh của người lớn

Vài năm lăn lộn như thế, A Lý tậu về được một con trâu với giá hơn 10 triệu đồng. Nó trở thành thứ tài sản lớn nhất trong căn nhà xác xơ và tuyền toàng của Lý.

Nhưng ăn Tết xong thì tiền cũng cạn. Lý và vợ lại phải lên đường. Lúc này, bà Sùng Thị Sử (mẹ A Lý) đã quá già, không thể làm được việc nặng, lại đau ốm liên miên. A Lý quyết định đã đến lúc Liễu phải ngừng đi học.

Mới 14 tuổi, nhưng Liễu trông già dặn hơn các bạn đồng trang lứa rất nhiều. Cô bé có đôi mắt to nhưng đượm buồn. Bàn tay em chằng chịt vết xước vì bị cỏ cứa, những ngón tay nứt nẻ, cứng đơ vì chai sần. Dáng người tất tả, lúc nào cũng chúi về phía trước khiến cô bé trông như một nét xiên chéo liêu xiêu trên con đường đang dần dựng đứng.

Ngày ngày, thay vì đến lớp, Liễu lại lùa bò ra bãi cạn hồ Cán Cấu, cắt cỏ, mót rau rừng hoặc lên những nương ngô cheo leo vách núi. Cái chữ, theo từng nhịp bước đi cũng cứ thế dần dần rơi rụng.

Những ngày đến vụ mùa, Liễu được người ta thuê mướn đi cấy, đi gặt. Cũng không phải khi nào Liễu cũng may mắn được người ta thuê mướn như những ngày gần đây. Thay vào đó, hàng ngày, khi không có việc, Liễu sẽ lùa trâu ra bãi bồi ven hồ Cán Cấu rồi tranh thủ cắt cỏ về dự trữ, phòng những ngày mưa. Bao giờ trâu ăn no em mới được về. Xong xuôi, Liễu lại cùng lũ em lên rừng, mót rau dại, quả cây để làm bữa tối.


Ngày ngày, thay vì đến lớp, Liễu lại lùa bò ra bãi cạn hồ Cán Cấu, cắt cỏ, mót rau rừng hoặc lên những nương ngô cheo leo vách núi. Cái chữ, theo từng nhịp bước đi cũng cứ thế dần dần rơi rụng.
Ngày ngày, thay vì đến lớp, Liễu lại lùa bò ra bãi cạn hồ Cán Cấu, cắt cỏ, mót rau rừng hoặc lên những nương ngô cheo leo vách núi. Cái chữ, theo từng nhịp bước đi cũng cứ thế dần dần rơi rụng.

“Đến trường thì bà và các em không có ai trông. Trâu cũng không có người chăn. Không đi học nữa, thi thoảng em còn được đi cấy thuê kiếm tiền”, Liễu vừa gạt mồ hôi đầm đìa trên khuôn mặt đỏ bừng vừa nói.

Khi được hỏi, nếu có cơ hội đi học lại, em có đồng ý không, cô bé 14 tuổi cười xoà: “Chắc không ạ. Đi làm quen rồi, giờ tới lớp không quen". Tiếng cười trong vắt nhưng với chúng tôi nó lại đắng chát và đầy ngậm ngùi.

- “Cháu có biết lúc nào bố mẹ sẽ lại gửi tiền về không?”, chúng tôi hỏi.

- “Không, mẹ vẫn gọi điện nhưng chỉ bảo Tết mới về mua quần áo và xe đạp thôi”, Liễu đáp.

- Vậy đến lúc hết tiền không còn gì ăn thì cháu làm gì?

- Cháu chỉ muốn ngày nào cũng là vụ mùa để được đi thuê cấy…

-“Vậy nếu được đi học, cháu có muốn không?”, chúng tôi hỏi.

Cuộc đối thoại đến đây chợt rơi vào im lặng. Không còn ai nói với ai câu gì. Cô bé trước mặt chúng tôi cũng bần thần, đôi mắt trở nên buồn rười rượi...

Chuyện của Liễu cũng là câu chuyện buồn của không ít những đứa trẻ vùng cao Tây Bắc...

Cũng giống với Liễu, hai anh em Giàng Seo Phừ, Giàng Seo Páo (thôn Sín Tẩn, xã Sán Chải, huyện Simacai, Lào Cai) cũng đã buộc phải bỏ lại ngày khai giảng trên đồi nương vì cuộc mưu sinh của người lớn.


Giàng Seo Dơ cùng hai người em trở về căn nhà trống huếch hoác được quây tạm xung quanh bằng những tấm bạt xanh đỏ đã cũ sờn
Giàng Seo Dơ cùng hai người em trở về căn nhà trống huếch hoác được quây tạm xung quanh bằng những tấm bạt xanh đỏ đã cũ sờn

Giàng Seo Trá, bố của Phừ và Páo vốn có thâm niên hàng chục lần vượt sông sang Vân Nam, Trung Quốc để kiếm kế sinh nhai. Mỗi lần rời bản, Trá để lại 5 anh em Phừ và Páo ở lại Việt Nam cùng một bao gạo và khoản tiền nhỏ. Phừ, lớn nhất năm nay cũng mới 12 tuổi đã quyết định tự nghỉ học để ở nhà chăm cho các em. Và tới lượt mình, Páo cũng tiếp tục... ngừng đến lớp để vào rừng mót rau, săn chuột cho bữa ăn hàng ngày.

Đáng buồn hơn, trong quãng thời gian làm bên Trung Quốc, vợ chồng Seo Trá lại “lỡ” sinh thêm một đứa trẻ. Việc thì vẫn phải làm, đứa bé vừa dứt sữa không có ai trông nom. Thế là, Trá quyết: Phừ phải sang Vân Nam cùng bố mẹ để... bế em.


Bên trong căn nhà xập xệ làm bốc lên mùi ẩm mốc đặc trưng khó chịu
Bên trong căn nhà xập xệ làm bốc lên mùi ẩm mốc đặc trưng khó chịu

Những đứa trẻ bỏ lại ngày khai giảng trên đồi nương vì cuộc mưu sinh của người lớn


Đợi không thấy anh trai mình là Páo về, Dơ quyết định tự mình nấu cơm
Đợi không thấy anh trai mình là Páo về, Dơ quyết định tự mình nấu cơm

Từ ngày ấy, trong căn nhà nhỏ bản Sín Tẩn, “người lớn” duy nhất là cậu bé Giàng Seo Páo, với trách nhiệm gánh cả gia đình trên đôi vai 11 tuổi của mình.

Trong tâm lý cố hữu của cộng đồng các dân tộc thiểu số dọc biên giới vùng Tây Bắc, nếu phải đặt lên bàn cân để so sánh giữa con chữ và miếng ăn, thì đa phần sẽ không ngần ngại hy sinh vế đầu một cách thẳng thừng và không cần nhiều thời gian suy nghĩ.

Ngày ngày, thay vì đến lớp, Páo dắt lũ em nheo nhóc lên đồi mót rau dại, bắt chuột, bắt chim. Tối tối, đám trẻ lại líu ríu, co ro với nhau trong căn nhà trống huếch hoác được quây tạm bng những tấm bạt xanh đỏ đã cũ sờn.

Những đứa trẻ bỏ lại ngày khai giảng trên đồi nương vì cuộc mưu sinh của người lớn

Những đứa trẻ bỏ lại ngày khai giảng trên đồi nương vì cuộc mưu sinh của người lớn

Những đứa trẻ bỏ lại ngày khai giảng trên đồi nương vì cuộc mưu sinh của người lớn


Trong làn khói mù mịt, oi nồng, thằng bé nhỏ quắt vừa tất bật chẻ củi, nhóm bếp, canh cơm sôi....
Trong làn khói mù mịt, oi nồng, thằng bé nhỏ quắt vừa tất bật chẻ củi, nhóm bếp, canh cơm sôi....

Trước ngày vượt biên, Trá cùng vợ đã mua cho anh em Páo một bao gạo đầy đồng thời đưa “ông bố nhí” một khoản tiền nho nhỏ. Páo sẽ có nhiệm vụ dùng số tiền ấy mua cá khô về cho các em ăn.

Trời dần về chiều, ánh nắng gay gắt chiếu qua các khe nứt toang hoác trên bức tường đất, hắt thành những vệt dài vào bên trong căn nhà xập xệ làm bốc lên mùi ẩm mốc đặc trưng khó chịu. Đợi mãi không thấy “ông bố nhí” về, Dơ quyết định tự mình nấu cơm.

Trong làn khói mù mịt, oi nồng, thằng bé nhỏ quắt vừa tất bật chẻ củi, nhóm bếp, canh cơm sôi vừa hớn hở khoe: “Hôm qua anh Páo mua cá khô. Tối nay bọn cháu sẽ được ăn cơm với cá”. Nói đoạn, Dơ bật cười. Tiếng cười con trẻ hồn nhiên không hiểu sao lại khiến chúng tôi canh cánh nỗi buồn…

Những đứa trẻ bỏ lại ngày khai giảng trên đồi nương vì cuộc mưu sinh của người lớn


Giàng Seo Dơ chăm sóc 2 người em dưới mình khi anh Páo đi chăn bò, cắt cỏ, mót rau rừng
Giàng Seo Dơ chăm sóc 2 người em dưới mình khi anh Páo đi chăn bò, cắt cỏ, mót rau rừng

Giờ đây, cái còn lại chỉ là lũ trẻ nheo nhóc và ngây thơ. Chúng còn quá bé để có thể ý thức hết được vòng bi kịch luẩn quẩn của Đói nghèo và Thất học.

Giàng Seo Páo, Giàng Thị Liễu vẫn lang thang trên những vạt đồi trong hành trình mưu sinh chưa có hồi kết. Trong khi, hôm nay 5/9, hàng trăm, hàng ngàn bạn bè cùng trang lứa tươi vui, hồ hởi đến trường dự lễ khai giảng năm học mới.

Trường mẫu giáo gây phẫn nộ khi sắp xếp tiết mục múa cột trong ngày lễ khai giảng

Cười vỡ bụng với những tấm ảnh “huyền thoại” cứ mỗi mùa khai giảng lại được dân tình chia sẻ rần rần

Lễ khai giảng tại ngôi trường đặc biệt ở Hà Nội: "Dành 1 tháng để học hát Quốc ca bằng ... tay"

Khai giảng

trẻ em vùng cao

Hoàn cảnh khó khăn