Khu mộ cổ của bá hộ giàu nhất Sài Gòn: Là di sản nghệ thuật kiến trúc

08:45 06/03/2021

"Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa" là câu nói nổi tiếng để chỉ 4 vị đại gia giàu có bậc nhất Sài Gòn xưa. Trong số đó, bá hộ Xường (tên thật là Lý Tường Quan) - người đứng ở vị trí thứ ba là người được dân chúng quan tâm, bàn tán nhiều nhất. 

Dù đã trải qua một thời gian rất dài, thế nhưng, khu mộ mang kiến trúc cổ, độc đáo của vợ chồng ông đến nay vẫn được nhiều người ở hậu thế nhắc đến. Thậm chí, nơi đây còn được công nhận là di sản quý giá về nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc và chạm khắc trang trí của Việt Nam.

 
Lối kiến trúc mang đậm nét Trung Hoa của khu mộ. (Ảnh: Pháp luật plus)
Lối kiến trúc mang đậm nét Trung Hoa của khu mộ. (Ảnh: Pháp luật plus)

>>> Xem thêm: Cuộc đời bi đát của "Yêu nữ" Sài Gòn từng làm Hắc -Bạch công tử mê đắm

Khu mộ cổ được chạm khắc công phu

Khu mộ của vợ chồng Lý Tường Quan nằm trong một con hẻm nhỏ trên đường Phú Thọ Hoà, Tân Phú, TP.HCM. Tuy không quá to lớn, nguy nga, thế nhưng, nơi đây lại mang một nét kiến trúc cổ Trung Hoa độc đáo. Ngôi mộ nằm trong một nhà mồ, chính giữa có cửa vòm, hai bên cửa là cặp liễn đứng trang trọng.

Phía trước mộ là 2 tượng người bằng đá, một nam một nữ, mang tên là Lương Phước Thắng và Kiều Thoại Hương. Đặc biệt, còn có một bia mộ chữ Hán giới thiệu phần mộ ông Lý Tường Quan cùng danh sách các con cháu lập mộ. Còn bia đá ở phía sau ghi tiểu sử và sự nghiệp của ông. Tất cả đều được chạm khắc công phu, tỉ mỉ. 

 
Mộ của Lý Tường Quan. (Ảnh: Phụ nữ ngày nay)
Mộ của Lý Tường Quan. (Ảnh: Phụ nữ ngày nay)

 
Mộ của vợ ông được đặt bên ngoài trời. (Ảnh: 24h)
Mộ của vợ ông được đặt bên ngoài trời. (Ảnh: 24h)

Với lối kiến trúc đặc sắc đó, khu mộ của vợ chồng bá hộ Xường đã được công nhận là di sản quý giá về nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc và chạm khắc trang trí của Việt Nam giai đoạn cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20.

Bên cạnh đó, ngoài khu mộ cổ, ngôi nhà từ đường của dòng họ Lý, nơi ông bà Lý Tường Quan cùng các con từng ở tại đường Hải Thượng Lãn Ông (phường 14, quận 5) cũng được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố.

Mặc dù đã được công nhận là di tích nhưng mặt tiền,   trong sân nhà từ đường này vẫn bị chiếm dụng và cửa nơi này luôn đóng chặt.

 
Một phần của khu mộ. (Ảnh: Pháp luật plus)
Một phần của khu mộ. (Ảnh: Pháp luật plus)

 
Phía bên trong từ đường họ Lý. (Ảnh: Vietnamnet)
Phía bên trong từ đường họ Lý. (Ảnh: Vietnamnet)

>>> Đọc thêm: Hoài niệm về một Sài Gòn nhộn nhịp và bình dị những năm 1990

Lý Tường Quan - vị thương gia thông minh, tài trí

Lý Tường Quan (tự Phước Trai) sinh năm 1842, là người con thứ ba được sinh ra trong gia đình bố người Hoa, mẹ người Việt. Gia đình ông có tất cả 4 người con, sinh sống tại Gia Định. Suốt những năm tháng học tập, ông được biết đến là một người tài giỏi, có trí thông minh.

Ông tinh thông 3 ngôn ngữ là tiếng Việt, tiếng Hoa và tiếng Pháp. Cũng vì đó mà vị thương gia này nhanh chóng nhận được sự tín nhiệm của nhiều người, còn nhanh chóng nhận chức bang chủ Triều Châu do người Hoa tại Chợ lớn bầu. 

Sau khi biết đến danh tiếng của Tường Quan, người Pháp đã mời ông làm thông ngôn, đồng thời trở thành bang chủ của 7 bang người Hoa. Tuy nhiên, thay vì tiếp tục theo con đường quan lộ rộng mở, Lý Tường Quan lại xin nghỉ làm vào năm 30 tuổi và trở về làm nghề buôn bán. 

 
Khu mộ của bá hộ Xường được thiết kế uy nghiêm. (Ảnh: Vietnamnet)
Khu mộ của bá hộ Xường được thiết kế uy nghiêm. (Ảnh: Vietnamnet)

Bằng sự vốn hiểu biết cũng khả năng ngôn ngữ vượt bậc của mình, công việc buôn bán cá ở Chợ Lớn của Tường Quan nhanh chóng phất lên như "diều gặp gió". Không chỉ tạo thị trường lớn mạnh trong nước, ông còn thúc đẩy xuất khẩu hàng hoá và thành công đúng như mong đợi. 

Đặc biệt, tiền đồ của người đàn ông này còn lớn mạnh hơn nữa khi quyết định rẽ sang lĩnh vực bất động sản. Với lối kinh doanh khác biệt, chỉ sau vài năm hoạt động, cái tên bá hộ Xường bỗng trở nên vang danh khắp nơi, thu về vô số tiền của. Số lượng đất mà ông nắm giữ rất lớn, thậm chí còn chiếm hết phân nửa vùng Chợ Lớn và lan rộng ra trong phạm vi Gia Định.

 
Trước bia đá được đặt bức ảnh thờ của hai vợ chồng Lý Tường Quan. (Ảnh: Pháp luật plus)
Trước bia đá được đặt bức ảnh thờ của hai vợ chồng Lý Tường Quan. (Ảnh: Pháp luật plus)

>>> Đừng bỏ lỡ: Hé lộ chân dung của 5 Hoa hậu đầu tiên "vang bóng một thời" ở đất Sài Gòn

Ở hiện tại, khu mộ của vợ chồng bá hộ Xường vẫn ngày ngày được các hậu thế dọn dẹp, chăm lo chuyện hương khói. Nhiều người dân cũng tìm đến nơi đây để được chiêm ngưỡng lối kiến trúc độc đáo của khu mộ.

Đừng quên tham gia ngay group Oh!Man Mèn Ơi để đón đọc nhiều tin tức thú vị khác nhé!

ĐẠI GIA BẤT ĐỘNG SẢN  SÀI GÒN XƯA CƯỚI CẢ 3 CHỊ EM RUỘT GÂY CHẤN ĐỘNG MỘT THỜI

Không chỉ nổi tiếng giàu có, bá hộ Xường thời xưa còn khiến bao dân tình xôn xao, bàn tán khi cưới 3 chị em ruột về làm vợ. Dù vậy, cuộc sống của gia đình ông lại rất êm ấm, chẳng hề xảy ra nhiều xung đột như bao người nghĩ. 

Ông có tất cả 10 người con, ai cũng đều được cha truyền thụ tinh thần ham học từ khi còn bé. Với sự dẫn dắt và dạy dỗ của cha, con cái ông ai cũng thành đạt, người trở thành kỹ sư, bác sĩ, người lại theo công chức, kinh doanh. 

Sau khi bá hộ Xường mất, các con của ông đã cùng nhau lập mộ cho cha. Tài sản được chia đều. Đến sau 1975, một số hậu duệ của ông đã quyên tặng nhà cửa cho Nhà nước rồi ra nước ngoài định cư. 

>>> Xem thêm tại đây!