Iron Man, 10 năm chỉ với câu thoại 4 chữ, đập vỡ mọi giới hạn cho dòng phim anh hùng

06/05/2018, 14:00 GMT+07:00

Không, không phải là đoạn phim sau credit, mà là dòng thoại “Tôi là Iron Man” đã đánh sập mô típ “thân phận bí mật” quen thuộc.

Không, không phải là đoạn phim sau credit, mà là dòng thoại “Tôi là Iron Man” đã đánh sập mô típ “thân phận bí mật” quen thuộc.

Iron Man thay đổi hoàn toàn bộ mặt dòng phim siêu anh hùng vào năm 2008, nhưng với sự ra mắt của Avengers: Infinity War và cái kết của câu chuyện về Tony Stark, đã đến lúc chúng ta nhìn lại và xem xét tầm ảnh hưởng của bộ phim đầu tiên đó.

10 năm sau, có thể sự ảnh hưởng của Iron Man đã dần phai nhạt. Giờ đây, Iron Man đã trở thành cái tên “để đời” không kém cạnh gì Bruce Wayne (Người dơi) hay Peter Parker (Người Nhện). Robert Downey Jr. hiện nay là một trong số những ngôi sao sáng nhất bầu trời Hollywood, và “công thức Marvel” trở nên kinh điển. Nhưng sẽ không thể có những điều đó nếu như không có Iron Man: Một phim về một nhân vật hạng B của Marvel (thậm chí ban đầu còn không nằm trong kế hoạch tạo nên Vũ trụ Điện ảnh của hãng này), với diễn viên chính đầy tai tiếng, thời gian trước khi nhận vai, Robert Downey Jr. đắm chìm trong rượu và bài bạc. Thế mà giờ đây phim đã được coi là một khuôn mẫu của một “bộ phim Marvel” hoàn hảo.

Iron Man, 10 năm chỉ với câu thoại 4 chữ, đập vỡ mọi giới hạn cho dòng phim anh hùng

Đương nhiên, một trong số những thứ khiến cho bộ phim được nhớ tới chính là bởi vì nó đã khởi động toàn bộ Vũ trụ Điện ảnh Marvel. Bản thân nó gần như là một bộ phim độc lập, không có mấy gợi mở về những phần nối tiếp, và khá tập trung vào Người Sắt. Câu thoại “Để lần sau nhé!” của nhân vật James Rhodes hay tên viết tắt của S.H.I.E.L.D. có nguồn gốc ra sao đều không quan trọng bằng giây phút Nick Fury xuất hiện khi credit đã chạy hết. Và đây chính là mầm mống của cả một Vũ trụ rộng lớn hơn nhiều như ông hứa hẹn, nay đã thành hiện thực với Infinity War.

Mặc dù những đoạn phim sau credit thế này đã trở thành thương hiệu của Marvel và thay đổi hoàn toàn cách xem phim của khán giả, nó lại không phải dấu ấn thực sự mà Iron Man đã để lại. Thật ra, dấu ấn của nó lại là giây phút ngay trước khi credit bắt đầu chạy, khi Tony Stark thốt ra 1 câu nói chỉ gồm 4 chữ, nhưng đã phá tan một luật bất thành văn trong dòng phim siêu anh hùng.

Iron Man, 10 năm chỉ với câu thoại 4 chữ, đập vỡ mọi giới hạn cho dòng phim anh hùng

“Tôi là Iron Man!” là một câu nói tổng hòa đầy đủ nhất về nhân vật này, và đặt nền móng cho cả một hành trình “hoàn lương” kéo dài 10 năm của một gã ái kỷ. Và cũng là giây phút mà Marvel chính thức ném vào sọt rác quan điểm rằng siêu anh hùng thì phải giữ bí mật thân phận.

Thật ra hành động này khá trung thành với tinh thần của truyện tranh, nhưng trong bối cảnh điện ảnh về các anh hùng, đây thực sự là một cơn địa chấn. Thân phận bí mật vẫn luôn là một phần tất yếu của các siêu anh hùng trong lịch sử như Superman, Batman, hay Spider-man vì lý do này hay lý do khác.

Iron Man, 10 năm chỉ với câu thoại 4 chữ, đập vỡ mọi giới hạn cho dòng phim anh hùng

Chính vì thế khi được chuyển thể lên phim, nó cũng trở thành mấu chốt không thể không có cho các nhân vật này. Từ những tác phẩm kinh điển như Superman của Richard Donner, Batman của đạo diễn Tim Burton, cho tới những tác phẩm đương đại hơn như Spider-man của đạo diễn Sam Raimi, hay The Dark Knight của đạo diễn Christopher Nolan.

Và rồi Iron Man thản nhiên phá vỡ thế giới im lặng về thân phận của các siêu anh hùng. Và anh cũng không phải trường hợp duy nhất ngoại lệ. Toàn bộ Giai Đoạn 1 của Vũ trụ Điện ảnh Marvel gần như không hề quan tâm đến vấn đề bảo vệ thân phận cho các nhân vật. Thor hoàn toàn không sử dụng thân phận bác sĩ Donald Blake như trong truyện tranh, và Captain America thì xóa nhòa luôn khoảng cách giữa anh hùng và Steve Rogers. Ngay cả Bruce Banner cũng được biết tới với tên gọi The Hulk, khiến anh ta phải sử dụng cả danh tính giả khi trốn chạy chính quyền. Những thành viên Avengers duy nhất cần tới thân phận cải trang là Black WidowHawkeye – các điệp viên của một tổ chức tình báo. Nhưng họ hoạt động “chìm” quá nhiều tới nỗi chẳng có thời gian mà “nổi” lên với tên thật của mình bao giờ. Những nhân vật phụ xuất hiện sau này cũng nối tiếp điều này như Falcon, War Machine,Winter Soldier. Họ thường xuyên gọi nhau là Sam, James hay Bucky mà không sợ bị lẫn lộn với ai khác.

Iron Man, 10 năm chỉ với câu thoại 4 chữ, đập vỡ mọi giới hạn cho dòng phim anh hùng

Marvel không chỉ đã tạo ra cả một vũ trụ được chia sẻ giữa các nhân vật, mà còn là một vũ trụ mà khái niệm thân phận bí mật đã chỉ còn là dĩ vãng. Trong Avengers: Infinity War, Spider-man đã tự giới thiệu mình là Peter và chỉ sửa lại khi cậu ta nghĩ rằng Doctor Strange đang dùng tên “giả”. Khi tất cả mọi người đều là “siêu nhân”, thì không còn ai cần phải có tên gọi “siêu nhân” làm gì nữa cả. Và đó đã trở thành một trong số những bí quyết thành công của Marvel.

Kevin Feige vốn đã muốn xóa sổ “thân phận bí mật” từ trước cả khi ông tới với Vũ trụ Marvel. Khi kể về giây phút cô May phát hiện ra Peter trong Homecoming, ông nói đó là một điều ông đã muốn làm từ Spider-man 2. Ông nghĩ rằng khi đảo lộn cuộc sống của nhân vật như vậy sẽ tạo thêm nguồn sáng tạo cho các câu chuyện về sau.

Một trong số những yếu điểm của việc giữ bí mật thân phận chính là sự giới hạn cho những mâu thuẫn. Hậu quả của việc bị phát hiện đối với mỗi anh hùng đều khác nhau, nhưng nỗi sợ đối với việc để lộ danh tính, thường phát triển thành những câu chuyện na ná lẫn nhau. Ví dụ như việc SupermanClark Kent tìm cách hẹn hò với 2 người khác nhau cùng một lúc hoàn toàn có thể áp dụng cho bất cứ siêu anh hùng nào khác, chỉ khác về đặc trưng sức mạnh của từng người. Điều này tạo ra sự nhàm chán và “cùng đường” về mặt kể chuyện.

Iron Man, 10 năm chỉ với câu thoại 4 chữ, đập vỡ mọi giới hạn cho dòng phim anh hùng

Loại bỏ được sự rối rắm này giúp cho các nhà biên kịch có nhiều khoảng trống hơn để phát triển các nhân vật theo đúng tính cách của họ. Đương nhiên, việc che giấu thân phận này phù hợp với nhiều nhân vật nổi tiếng, nhưng ngày nay thì đã trở nên lỗi thời.

Điều này có thể giúp cho những bộ phim lẻ có thêm chất “riêng”, nhưng quan trọng hơn, nó giúp xây dựng được một thế giới có tính nhất quán. Những con người đằng sau lớp mặt nạ là những nhân vật hết sức khác biệt, và vì tính cách họ đã được xác định rõ ràng, họ có thể kết nối với nhau qua những điều sâu sắc hơn. Có lẽ đây chính là lý do vì sao The Avengers phần đầu tiên lại thành công đến thế. Tay vì Donald Black, Steve RogersTony Stark phải giải thích thân phận thật của mình cho nhau, và mất thời gian chạy quanh giấu diếm, Joss Whedon đã đi thẳng vào những mâu thuẫn cá nhân ngay từ đầu. Trong Infinity War, chúng ta cũng có thể thấy được những cuộc hội thoại có nhiều sức nặng hơn giữa các nhân vật, tất cả những điều này, để có thể xảy ra, chính là nhờ câu thoại kinh điển của Tony Stark từ 2008, đã đặt nền móng.

Hơn hết, đây là một nước đi mang tính “cởi trói”. Phim của Marvel vẫn luôn bị coi chỉ là “giải trí bình dân”, nhưng đây là một ví dụ về quá trình tìm kiếm định nghĩa mới cho dòng phim “siêu anh hùng”. Các bộ truyện tranh vẫn luôn kể câu chuyện về những con người bên dưới lớp mặt nạ, nhưng đây là một cách để nâng cao “quan điểm” trong một chất liệu hoàn toàn khác. Việc chuyển thể từ trang sách lên phim chính là “đẳng cấp” của Vũ trụ Marvel, và chính sự thay đổi mang tính cách mạng này đã nâng tầm của họ lên rất nhiều.

Iron Man, 10 năm chỉ với câu thoại 4 chữ, đập vỡ mọi giới hạn cho dòng phim anh hùng

Ngoài ra cũng có một lý do khác thực tế hơn. Các diễn viên thường yêu cầu để họ lộ mặt trên phim trong một khoảng thời gian nhất định, nên họ thường hay bỏ mặt nạ ra ngay giữa một cuộc đấu hoành tráng. Điều này gây ra một vấn đề không nhỏ về mặt xây dựng thế giới: Họ tự đe dọa mong muốn bảo vệ bí mật của mình với việc cởi bỏ lớp hóa trang, ví dụ điển hình như Spider-man để lộ mặt trong phần 2 của Sam Raimi giữa một rừng người dân New York. Chính vì thế, sự thay đổi này của Marvel chính là giải pháp toàn diện nhất cho tới thời điểm hiện tại.

Thế không có nghĩa là thân phận bí mật của các anh hùng không còn chỗ sống. Ví dụ như Black Panther hay Spider-man, việc tiết lộ bí mật bản thân đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc xây dựng câu chuyện của họ. Chỉ có điều Marvel không để bản thân phụ thuộc vào những điều này để kiến tạo mâu thuẫn trong các bộ phim theo kiểu truyện tranh. Cũng không phải là giữ bí mật thì không hay. Hầu hết các phản diện gần đây đều có bí mật, cho dù là danh tính hay động cơ.

Việc Marvel từ bỏ “thân phận bí mật” của các anh hùng nghe thì tưởng là đơn giản, nhưng đó là một mấu chốt căn bản cho cả một đế chế điện ảnh khổng lồ. Đó là một trong số những quyết định sáng suốt nhất về mặt kịch bản trong dòng phim này và có lẽ chính là lý do vì sao mà “công thức Marvel” khó bị đạp bỏ đến vậy. Thậm chí, có thể nói cái búng tay của Thanos cũng chưa chắc để lại cơn dư chất lâu dài và quan trọng như Tony Stark nói 4 chữ ...

"Tôi là Iron Man".

Iron Man, 10 năm chỉ với câu thoại 4 chữ, đập vỡ mọi giới hạn cho dòng phim anh hùng

Và 10 năm trôi qua, Iron Man năm nào đã bộc lộ những dấu hiệu của sự già cỗi, người ta thấy anh xuất hiện trong phim với những điểm bạc trên chòm râu, mái tóc. Và thông tin về việc Robert Downey Jr. chấm dứt hợp đồng của mình với Marvel sau giai đoạn 4 khiến nhiều fan đã ngầm hiểu được cái kết cho Iron Man. Bữa tiệc nào rồi cũng tàn, Iron Man đã hoàn thành nhiệm vụ đặt nền móng và xây dựng nền tảng cho một vũ trụ siêu anh hùng bao la, nhưng đời người không là bất tận.

Iron Man, 10 năm chỉ với câu thoại 4 chữ, đập vỡ mọi giới hạn cho dòng phim anh hùng

Đã đến lúc Iron Man đối mặt với cái "tàn tiệc" của mình, bỏ trách nhiệm gánh vác cả vũ trụ trên vai xuống, và ngồi vào hàng ghế khán giả, xem thế hệ tiếp theo trổ tài.

Iron Man, 10 năm chỉ với câu thoại 4 chữ, đập vỡ mọi giới hạn cho dòng phim anh hùng

Theo Screenrant