Có thể bạn chưa biết: Vì sao khi gãi chúng ta sẽ hết ngứa?

14/09/2020, 14:10 GMT+07:00

Khi một vùng da nào đó trên cơ thể bị ngứa thì theo thói quen, chúng ta thường đưa tay gãi vào nơi ấy. Tuy nhiên, vì sao khi gãi thì hết ngứa bạn biết chưa?

Có thể nói, cơ thể của chúng là một bộ máy cực kỳ hoàn hảo và hoạt động rất nhịp nhàng. Vậy nên, khi một vùng da nào đó bị ngứa thì theo thói quen chúng ta sẽ thường đưa tay gãi để nhằm giúp mình giảm đi cảm giác khó chịu ấy. 

Tuy nhiên, vì sao khi gãi chúng ta lại cảm thấy rất đã ngứa thì không phải ai cũng biết?


Vì sao khi gãi chúng ta lại cảm thấy rất "đã ngứa"? Ảnh: BBC
Vì sao khi gãi chúng ta lại cảm thấy rất "đã ngứa"? Ảnh: BBC

>> Đừng bỏ lỡ: 8 sự thật thú vị về tiền giấy: có hạn sử dụng, một trong những thứ bẩn nhất

Vì sao ngứa?

Theo các chuyên gia, cảm giác ngứa ngáy khó chịu trên da đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau, điều đó có thể do hội chứng rối loạn cảm giác hoặc bắt nguồn từ các yếu tố ngay bên trong cơ thể như thức ăn chúng ta ăn vào... và các yếu tố bên ngoài tác động như môi trường, thời tiết, côn trùng cắn, thậm chí còn có thể do thói quen giữ vệ sinh không tốt của mỗi người. Nhưng dù là yếu tố nào thì cảm giác ngứa ngáy thật không dễ chịu chút nào.


Cảm giác ngứa ngáy khó chịu trên da đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Nguồn ảnh: TED-Ed
Cảm giác ngứa ngáy khó chịu trên da đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Nguồn ảnh: TED-Ed

Ví như khi chúng ta bị muỗi đốt, chúng sẽ tiêm vào da hợp chất chống đông máu và điều ấy khiến cơ thể phản ứng lại bằng cách giải phóng histamine - một chất hóa học giúp mao mạch sưng lên nhằm thúc đẩy lưu thông máu để tăng tốc quá trình miễn dịch. Đây cũng là lí do khiến vết côn trùng đốt trên da của chúng ta thường ửng đỏ, thậm chí sưng to lên đồng thời kích thích hệ thần kinh khiến mọi người cảm thấy ngứa và đưa tay gãi. Việc làm ấy vừa giúp hết cảm giác ngứa lại vừa giúp đuổi các con côn trùng đi xa.

Nhưng vì sao chúng ta lại có cảm giác ngứa? Theo nghiên cứu trên chuột từ một nhóm các nhà khoa học đến từ ĐH Oxfor về cơ chế gây ngứa đã kết luận rằng. Tín hiệu ngứa từ da sẽ được truyền qua dây thần kinh đến tủy sống, và rồi tủy sống sẽ sản sinh ra một loại phân tử gọi là natiuretic polypeptide B - giúp gởi tín hiệu "thông báo" cảm giác ngứa đến não bộ.


Tín hiệu ngứa từ da sẽ được truyền qua dây thần kinh đến tủy sống, và rồi tủy sống sẽ gởi tín hiệu "thông báo" cảm giác ngứa đến não bộ. Nguồn ảnh: TED-Ed
Tín hiệu ngứa từ da sẽ được truyền qua dây thần kinh đến tủy sống, và rồi tủy sống sẽ gởi tín hiệu "thông báo" cảm giác ngứa đến não bộ. Nguồn ảnh: TED-Ed

Bên cạnh đó, còn một số giả thuyết khác của các chuyên gia cho rằng, trải qua quá trình tiến hóa, làn da của chúng ta đã hoạt động hoàn hảo tới mức chúng có thể tự phản ứng với những tác nhân có hại từ bên ngoài tác động vào và gây ra cảm giác khó chịu này để "cảnh báo" chúng ta.

>> Xem thêm: Hãn Huyết Mã và sự thật về loài ngựa đổ mồ hôi máu trong truyền thuyết

Vì sao khi gãi lại có cảm giác rất đã ngứa?

Hầu hết chúng ta ai cũng có thói quen đưa tay gãi khi cảm thấy một vùng da nào đó bị ngứa, nhưng vì sao khi gãi thì lại cảm thấy rất đã ngứa bạn biết chưa? Qua nhiều nghiên cứu từ trước đến nay, các nhà khoa học đã khẳng định rằng, một phần tủy sống của chúng ta đóng vai trò rất quan trọng trong việc truyền tín hiệu cảm xúc về não bộ. Điều ấy cũng đồng nghĩa rằng những tế bào thần kinh trong tủy sống sẽ hoạt động tích cực hơn khi có tác nhân gây ngứa xuất hiện trên da.


 Gãi sẽ giúp ngăn chặn hoạt động của tế bào thần kinh trong tủy sống suốt thời gian bị ngứa đồng thời giúp ngăn chặn tủy sống truyền tín hiệu từ vùng da bị kích thích đến não và giúp chúng ta hết cảm giác ngứa ngáy. Nguồn ảnh: TED-Ed
 Gãi sẽ giúp ngăn chặn hoạt động của tế bào thần kinh trong tủy sống suốt thời gian bị ngứa đồng thời giúp ngăn chặn tủy sống truyền tín hiệu từ vùng da bị kích thích đến não và giúp chúng ta hết cảm giác ngứa ngáy. Nguồn ảnh: TED-Ed

Mới đây, qua nghiên cứu trên những loài linh trưởng, các nhà khoa học đến từ ĐH Minnesota đã kết luận rằng, việc gãi sẽ giúp ngăn chặn hoạt động của tế bào thần kinh trong tủy sống suốt thời gian bị ngứa đồng thời giúp ngăn chặn tủy sống truyền tín hiệu từ vùng da bị kích thích đến não và giúp chúng ta hết cảm giác ngứa ngáy.

Tuy nhiên, cơ chế hoạt động này chỉ xảy ra khi cơ thể bị ngứa, còn trong điều kiện bình thường, hành vi gãi không gây ảnh hưởng gì nhiều đến hoạt động của não bộ. Theo Tiến sĩ Paul Bays (Viện Khoa học Thần kinh Nhận thức UCL): "Chúng ta vẫn chưa rõ tại sao hành vi gãi chỉ có tác dụng với chứng ngứa nhưng lại không mang lại hiệu quả với cảm giác đau - cũng được truyền lên não với cùng cơ chế như vậy".


Tuy nhiên, việc gãi ngứa chỉ mang đến tác dụng với những triệu chứng ngứa thông thường. Ảnh: BBC
Tuy nhiên, việc gãi ngứa chỉ mang đến tác dụng với những triệu chứng ngứa thông thường. Ảnh: BBC

>> Bạn xem chưa: Sau trận ốm, chàng trai trở nên dịu dàng, đòi tham gia vào hội phụ nữ

Tuy nhiên, việc gãi ngứa chỉ mang đến tác dụng với những triệu chứng ngứa thông thường như bị côn trùng cắn... còn với những ai mắc phải chứng rối loạn cảm giác, cảm thấy cơ thể lúc nào cũng ngứa ngáy khó chịu thì phải điều trị bằng những liệu pháp tâm lý. Ví như, với những người mắc phải hội chứng rối loạn tâm lí (gọi là ảo tưởng kí sinh trùng) thì họ luôn trong tình trạng lo lắng rằng cơ thể mình có đầy kí sinh và rệp đang bò dưới da và điều ấy khiến họ luôn có cảm giác ngứa ngáy rất khó chịu.

Có thể thấy, tất cả các cơ quan quan trọng của chúng ta đều được bảo vệ bên trong cơ thể cùng cả hệ thống miễn dịch. Nhưng "hàng phòng thủ đầu tiên" - làn da của chúng ta thì phải tiếp xúc hàng ngày với rất nhiều tác nhân bên ngoài, do đó, theo thời gian, nó đã dần tiến hóa theo một cách riêng để tự bảo vệ mình. Hành vi đưa tay gãi khi bị ngứa vừa giúp móng tay tác động lên da tạo cảm giác dễ chịu vừa giúp đánh lạc hướng khiến não không còn cảm thấy ngứa nữa.

>> Xem thêm các bài viết thú vị tại YAN bạn nhé!

VÌ SAO KHI NGÂM NƯỚC DA TAY, CHÂN BỊ NHĂN NHEO?

Bên cạnh việc gãi ngứa như trên thì chắc hẳn nhiều người cũng đã từng thắc mắc rằng, vì sao khi ngâm trong nước lâu phần da trên ngón tay hoặc ngón chân của mình trở nên nhăn nheo, xấu xí?

Qua nghiên cứu, các chuyên gia kết luận rằng, khi ngâm trong nước lâu, phần da ở các ngón tay hoặc ngón chân nhăn nheo lại như vậy là để giúp chúng ta đi đứng hoặc cầm nắm đồ vật dễ dàng hơn, đặc biệt là trong điều kiện ẩm ướt như thế.  

Các nhà khoa học cũng cho rằng, hiện tượng nhăn da khi ngâm lâu trong nước là do lớp da ngoài cùng của ngón tay và chân hấp thụ nhiều nước và căng phồng lên. Bên cạnh đó, hệ thần kinh của chúng ta cũng chủ động "tham gia" kiểm soát vấn đề này bằng cách co rút các tế bào máu nằm ở phía dưới da. Tom Smulders (chuyên gia sinh vật học tiến hóa đến từ ĐH Newcastle) cũng đã chia sẻ trên Live Science rằng: “Hiện tượng này không phải là dạng tác dụng phụ của bản chất da trên ngón tay, ngón chân, mà là đặc điểm chức năng có thể đã được chọn lọc trong quá trình tiến hóa”.