Censored - (Kì 1): Những câu từ hot trend gắn với vô luân và tục tĩu

13/10/2021, 19:00 GMT+07:00

Đứng sau ca khúc Censored đang bị phản ứng dữ dội là cả một dòng chảy của của những bài hát trong giới Underground, với câu từ tục tĩu tới mức trắng trợn.

"Rõ ràng vấn đề được đề cập trong bài Censored là vô luân, xã hội không chấp nhận" - nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung.

Bạn sẽ nghĩ sao khi nghe những ca từ này: “Mua cho con chiếc còng tay/ Nâng con dâu vào phòng bay/ Ta sẽ thay thế chồng con/ Tương lai thêm vàng son"?

Và nữa, điều gì sẽ xảy ra nếu rất nhiều bạn trẻ cho rằng “roll điếu Ka” là bình thường hay “đi một line” cũng chẳng có gì đáng trách?

Khi Underground trỗi dậy 

Những năm gần đây, thể loại nhạc Underground vốn không còn xa lạ với giới trẻ Việt Nam. Đặc biệt, khi chương trình Rap Việt ra mắt và rất thành công, nhạc Underground không còn “ngầm” nữa mà trỗi dậy mạnh mẽ, trở thành xu hướng thời thượng. 

Tuy nhiên, phong cách của Underground vốn phóng khoáng, tự do không vấp phải bất kỳ một quy chuẩn nào. Vì thế, ngoài những tác phẩm được trau chuốt ngôn từ để có thể xuất hiện trên sóng truyền hình, một số các bài hát trong giới Underground thường sử dụng câu từ rất thô mộc, thậm chí tục tĩu, trắng trợn. 

Nếu chỉ tồn tại trong thế giới "ngầm" và chỉ một số ít người có thể thẩm thấu, điều này cũng chẳng có gì đáng nói. Nhưng với sự phát triển như vũ bão của internet, mạng xã hội, các ứng dụng chia sẻ video,…  những bài hát có ngôn từ độc hại gần như đang trở thành công khai - thậm chí thành hot trend với hàng triệu lượt nghe.

 
Rapper Chị Cả phải lên tiếng xin lỗi sau bản rap phản cảm.
Rapper Chị Cả phải lên tiếng xin lỗi sau bản rap phản cảm.

Gần nhất, phải kể đến trend “Buông hàng” gây sốt trên TikTok. Đi đâu, người ta cũng có thể nghe giai điệu “Nhiều đêm ngồi roll điếu Ka, mama à đừng xót xa, lang thang không về nhà…”; cả trăm ngàn clip ngắn nhảy trên nền nhạc “Buông hàng”; trên YouTube cũng không kém cạnh với hàng loạt video cover theo nhiều phong cách khác nhau. Lời bài hát quẩn quanh với những “roll điếu Ka”, “chơi thuốc everynight” - những từ lóng mà hầu hết giới trẻ ưa thích âm nhạc Underground đều biết đang ám chỉ điều gì.

Và sự độc hại không dừng ở từ lóng “ai muốn hiểu sao thì hiểu” mà càng ngày càng trắng trợn. Như “Censored” được thể hiện bởi rapper Chị Cả và Y - Tee đang lọt top trending YouTube. “Mua cho con chiếc còng tay, nâng con dâu vào phòng bay…”– những lời thô tục gắn với ý niệm quá kinh khủng lại thành xu hướng, thành câu “cửa miệng” của một bộ phận giới trẻ. Trước đó, cũng có nhiều ca khúc khiến ai cũng phải “nhíu mày” ngay từ khi nghe đến những cái tên như “Oh my chuối”, “Thu dẩm”, “Nắng cực”.

 
Cái tên khiến người ta không biết phải hiểu như thế nào cho đúng.
Cái tên khiến người ta không biết phải hiểu như thế nào cho đúng.

Đừng bình thường hóa những điều xấu xí

Ở độ tuổi mới lớn, các bạn trẻ thường nhìn nhận vấn đề dựa theo số đông. Khó đòi hỏi giới trẻ phải sâu sắc, chín chắn phân tích lợi hại - khi họ chỉ có thể phân biệt bằng thích hoặc không thích. Và dĩ nhiên, dựa trên độ “hot” của những bài nói trên thì ca khúc có ngôn từ độc hại không phải là “ngầm” nữa mà đã thành trào lưu. 

Ngoài những câu từ độc hại rành rành, dĩ nhiên khó có thể bắt lỗi được “Nắng cực”, “Oh my chuối” hay “Thôi anh không chơi đâu”… vì chẳng ai chứng minh được đây phải có là tiếng lóng để chỉ điều gì đó lệch chuẩn. Nhưng câu chuyện này cũng giống như pháp luật nghiêm cấm việc quảng cáo rượu, thuốc lá - dù việc nhìn thấy một tấm biển quảng cáo có thể là vô hại. Bởi, cũng như âm nhạc tác động đến thính giác, quảng cáo khi tác động đến thị giác luôn dẫn dắt người nghe, người xem đến những ý niệm. Và, những tác động xấu luôn để lại hậu quả, trước khi xét tới chuyện vô tình hay cố ý.

 
Rap dần trở thành một phần của đời sống âm nhạc Việt.
Rap dần trở thành một phần của đời sống âm nhạc Việt.

“Vẽ cho anh một line” hay “roll điếu Ka”  - có người biết, cũng có người không hiểu. Nhưng khi đi đâu cũng nghe, chắc hẳn nhiều bạn trẻ sẽ tò mò. Một bộ phận phản đối, một bộ phận khác thì tung hô, thậm chí còn tự hào vì bản thân đang “bắt trend” thời thượng. Và những điều xấu xí bỗng nhiên lại trở nên bình thường, thậm chí hình thành cả một lối sống. 

Đừng so sánh với nước ngoài. Không riêng gì Việt Nam, mỗi một quốc gia đều có hệ thống pháp luật, nền văn hóa và những chuẩn mực đạo đức riêng. Kiểm duyệt – “censored” là cần thiết khi các tác phẩm có ngôn từ độc hại lại phổ biến và được tung hô quá mức. 

LỜI NGƯỜI VIẾT

“Censored” - "đã kiểm duyêt" không chỉ là công việc của các nhà chức trách, mà người sáng tác cũng phải “censored” chính mình. Văn hóa thần tượng vốn tác động trực tiếp đến hành vi con người. Khi người ta đã yêu thích, dù thần tượng làm gì cũng thấy hay, thấy đẹp.

BinZ hay Chị Cả… đều phải tự ý thức rằng mình đã “bước ra ánh sáng”, và sáng tác của họ có thể có hàng triệu lượt nghe, tác động đến tinh thần của nhiều người. Họ có thể hát bất cứ điều gì cho chính bản thân mình, nhưng khi đã có khán giả, có công chúng sự tự do không còn là tuyệt đối nữa. Đó chính là lúc phải tự kiểm duyệt những gì mình viết ra. 

Và đừng quên, chính công chúng mới là công cụ “censored” hữu hiệu nhất. Khi những thứ lệch chuẩn không còn ai nghe, cũng chẳng còn ai cổ vũ, tự chúng sẽ triệt tiêu. Hoặc trở về với “thế giới ngầm”, với thiểu số tung hô sự tự do tuyệt đối mà những “Thôi anh không chơi đâu”, “Thu dẩm” hay “Nắng cực” vốn dĩ thuộc về…