Không phải tham ô, đây mới là tội danh oan uổng khiến Hòa Thân phải chết dưới tay Gia Khánh đế

14/11/2018, 17:20 GMT+07:00

Người đương thời và hậu thế sau này mỗi khi nhắc tới cái chết của Hòa Thân vẫn thường truyền tai nhau câu nói: "Hòa Thân ngã ngựa, Gia Khánh ăn no"

Công cuộc trừ khử đại tham Hòa Thân đã mang lại cho vua Gia Khánh một khoản lời lãi không nhỏ về danh tiếng, quyền lực và cả tiền bạc. Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa khiến Hòa Thân phải nhận án tử vốn không phải vì nhận hối lộ mà lại là một tội danh oan uổng đến nỗi vị quan này nằm mơ cũng không có gan làm.

1. Cha sủng nhưng con thì thù

Sinh thời, Hòa Thân có được sự sủng ái và bao che đặc biệt của Càn Long đế. Có rất nhiều truyền thuyết giải thích cho sự việc này, nhưng nhìn chung giả thuyết về việc Hòa Thân là đầu thai chuyển kiếp của vị ái phi mà Càn Long đế “ghi nợ” là được dân gian truyền tụng nhiều hết thảy. 

Nhưng lúc Càn Long đế thoái vị thì Gia Khánh đế lại không mấy “mặn mà” với vị tham quan này. Gia Khánh đế từng có lời:

Trẫm mà không trừ Hòa Thân thì người trong thiên hạ chỉ biết đến Hòa Thân chứ không biết đến trẫm.


Hình ảnh nhân vật Hòa Thân cùng vua Càn Long trên phim ảnh
Hình ảnh nhân vật Hòa Thân cùng vua Càn Long trên phim ảnh

Việc Hòa Thân “nhất định phải chết” xuất phát từ hai lý do: thứ nhất là bởi quần thần trong triều được đà bức bách, bá tánh luôn oán than. Thứ hai là bởi bản thân Gia Khánh đế sợ Hòa Thân sẽ uy hiếp danh tiếng và ngai vàng của mình.

Trong "Nam Đình bút ký" cũng có đoạn ghi rằng: 

- Khi Càn Long đế băng hà, Gia Khánh đế đã tạo một di chiếu giả, nói rằng Càn Long đế vì trọng dụng Hòa Thân nên muốn ông tuẫn táng theo mình.

- Hòa Thân vô cùng hoảng sợ, vội vàng cầu xin Gia Khánh đế tha cho song thân phụ mẫu.

Động thái này của Gia Khánh đế đã báo hiệu cái kết chẳng hề tốt đẹp của Hòa Thân trong tương lai gần.

2. Lý do xử tử Hòa Thân thực chất rất hoang đường

Chỉ vài ngày sau khi Càn Long đế qua đời, Gia Khánh đế đã bắt đầu một loạt các hành động để thanh trừng Hòa Thân như bãi miễn chức vụ, hạ lệnh giam lỏng, cách li không cho liên lạc với bên ngoài…


Điều lạ là Hòa Thân không hề bị vu tội tham quan?
Điều lạ là Hòa Thân không hề bị vu tội tham quan?

Kết quả là sau khi thẩm vấn và kê biên tịch thu tài sản, Gia Khánh đế đã công bố 20 tội lớn của Hòa Thân. Điều đáng nói là trong bản án 20 tội trạng này lại không có tội nào chỉ rõ hành vi nhận hối lộ, mua quan bán chức nổi cộm của đại tham quan Hòa Thân.

Trong số đó, ba tội lớn nhất được liệt kê lần lượt là "mưu phản, tiết lộ cơ mật", "coi thường vương pháp", "cậy quyền cậy thế",…


Mặc dù được Càn Long che chở, nhưng chính sự o bế này đã khiến Hòa Thân càng trở thành gai trong mắt vị Hoàng đế mới kế nhiệm. 
Mặc dù được Càn Long che chở, nhưng chính sự o bế này đã khiến Hòa Thân càng trở thành gai trong mắt vị Hoàng đế mới kế nhiệm. 

Với hàng loạt những tội danh này, chỉ trong vòng nửa tháng, công cuộc thanh trừng của Gia Khánh đế đã khép lại với bản án lăng trì dành cho Hòa Thân. Về sau, Gia Khánh đế đã ban ân cho tham quan họ Hòa được chết toàn thây bằng cách hạ lệnh cho ông tự vẫn tại phủ vào ngày 22/02/1799.

Có một sự thật mà ngay tới người trừ khử Hòa Thân hay rất nhiều người vẫn một mực tin tưởng: Hòa Thân vì tiền tài mê hoặc nên mới sa ngã, nhưng tuyệt nhiên không có dã tâm soán ngôi đoạt vị. Có một viên quan cùng triều đã nói:

Hòa Thân mặc dù là một đại tham quan, không giết không thể an lòng dân. Thế nhưng nếu như gán cho hắn tội danh mưu phản thì quả thực quá mức oan uổng. 

Phàm là kẻ có mưu đồ phản trắc sẽ ra sức lôi kéo quần thần. Nhưng khi Hòa Thân rớt đài, bá quan văn võ trong triều gần như chẳng có lấy một người đứng về phía ông ta. Điều này đã chỉ rõ Hòa Thân vốn không có mưu đồ soán vị.


Tranh vẽ Hòa Thân
Tranh vẽ Hòa Thân

Tuy nhiên, người chết thì cũng đã chết rồi, có đòi lại công bằng cũng chẳng được gì. Cũng bởi vậy mà người đương thời và hậu thế sau này mỗi khi nhắc tới cái chết của Hòa Thân vẫn thường truyền tai nhau câu nói: "Hòa Thân ngã ngựa, Gia Khánh ăn no", hy sinh một Hòa Thân để đổi lấy cả thiên hạ, sao lại không đáng?