Loài muỗi đã "chôm chỉa" máu của chúng ta với 6 chiếc kim như thế nào?

07/07/2018, 13:00 GMT+07:00

Thoạt nhìn, việc muỗi hút máu nghe có vẻ đơn giản. Nhưng bạn có biết chúng dùng đến 6 chiếc kim để hút máu của chúng ta?

Với kích thước cơ thể nhỏ bé, con người khó có thể nhìn thấy rõ muỗi làm những gì khi chúng "cắn" chúng ta. Vì thế các nhà khoa học đã thực hiện nghiên cứu một cách chi tiết về quá trình "rùng rợn" này, để tìm hiểu về nguyên nhân mà cách thức những sinh vật nhỏ bé này lại mang nhiều mầm mống bệnh dịch nguy hiểm đến cho con người.

Muỗi là một trong những sinh vật "chết chóc" nhất hành tinh, vết cắn của nó gây nguy hiểm cho con người nhiều hơn bất cứ loài vật nào khác. Chỉ có muỗi cái mới cắn người, với mục đích để sử dụng máu nuôi trứng. Tuy nhiên trong quá trình hút máu muỗi cũng có thể để lại nhiều virus và ký sinh trùng gây bệnh dịch như sốt rét, Zika...

Một phần nguyên nhân khiến muỗi dễ dàng gây bệnh và truyền bệnh là do "hiệu quả" từ vết cắn của muỗi. Các nhà khoa học đã khám phá được rằng "miệng" của muỗi, không chỉ là một ống hút đơn giản. Trong chiếc vòi lớn là một hệ thống phức tạp có tổng cộng 6 mũi kim chích, mỗi kim có một chức năng khác nhau như đâm xuyên qua da, tìm mạch máulàm loãng máu giúp muỗi hút máu dễ dàng hơn.


Thực chất muỗi không chỉ có 1, mà đến 6 đầu kim!
Thực chất muỗi không chỉ có 1, mà đến 6 đầu kim!

Muỗi cũng là một loài có cơ quan thụ cảm cực kỳ phát triển với 150 tế bào protein trên ăng-ten và vòi chích, giúp chúng dễ dàng "xác định" con mồi ngon và kiểm tra xem nguồn nước có đủ "chuẩn" để đẻ trứng vào hay không. Một vài loài muỗi có tập tính đi "săn mồi" ban đêm như Anopheles (A-nô-phen), chúng sẽ lần theo khí CO2 mà chúng ta thở ra khi ngủ. Khi tiếp cận con mồi, chúng sẽ chọn đối tượng dựa vào thân nhiệt và các axit béo bay hơi trên da. Điều này được nghiên cứu chứng minh bởi nhà nghiên cứu ký sinh trùng học và côn trùng học Shirley Luckhart của Đại học California.

2 trong số 6 chiếc mũi kim của muỗi có các răng cưa nhỏ và rất bén, đến nỗi chúng ta khó có thể cảm nhận được. 2 chiếc kim này cũng có nhiệm vụ "mở đường" cho muỗi tiến vào mạch máu. 2 mũi kim khác sẽ có chức năng kéo giữ các mô thần kinh tách ra khi muỗi tiến hành "công việc".


Muỗi "đào" xuyên qua bề mặt da chúng ta với 2 mũi kim của chúng
Muỗi "đào" xuyên qua bề mặt da chúng ta với 2 mũi kim của chúng

Các nhà khoa học cũng đã khám phá được rằng, khi muỗi đâm vòi chích của chúng xuống da người, một trong 6 mũi kim sẽ dùng đầu thụ cảm của nó để lần tìm mạch máu. Nhà sinh vật học Walter Leal cho biết, các đầu thụ cảm quan của muỗi hoạt động dựa trên phản ứng với các chất hóa học có trong máu và muỗi không hề "uống máu" một cách tùy tiện. Thực chất các chất hóa học trong máu cũng có mùi dẫn đường cho muỗi đến đúng mạch máu. Sau đó mũi kim chích này sẽ đâm xuyên vào mạch máu và trở thành ống hút máu.

Khi đã no máu, muỗi sẽ tự tách hồng cầu và nước riêng rồi đẩy nước ra ngoài qua một tuyến ở hậu môn. Điều này giúp muỗi lọc và cô đặc các tế bào hồng cầu, để lại nguồn protein tinh túy nhất nuôi trứng. Đồng thời khi đẩy nước ra khỏi cơ thể, muỗi cũng có thêm khoảng trống để tích trữ được nhiều máu hơn.


Muỗi tách nước từ máu ra khỏi cơ thể để chứa thêm hồng cầu
Muỗi tách nước từ máu ra khỏi cơ thể để chứa thêm hồng cầu

Chiếc kim cuối cùng sẽ tiết dịch chứa các chất hóa học làm loãng máuchống đông giúp cho muỗi dễ dàng hút máu hơn mà không bị "mắc nghẹn". Bởi máu người có cơ chế tự đông ngay lập tức khi tiếp xúc với không khí. Chất dịch tiết của muỗi cũng gây ra sự giãn nở mạch máu, khống chế các tế bào hệ miễn dịch làm cho vết muỗi cắn sưng lên và gây ngứa. Đồng thời ở đó cũng là môi trường thuận lợi cho các virus và ký sinh trùng gây bệnh nguy hiểm ký sinh trên muỗi xâm nhập vào cơ thể người. Thực chất bản thân muỗi không gây hại cho người, nhưng việc chúng cho các virus và ký sinh trùng "đi nhờ" làm chúng trở thành kẻ thù đáng ghét của chúng ta.

Loài muỗi đã

Toàn bộ các nghiên cứu trên, đều có mục đích phục vụ cho việc phòng ngừa và ngăn chặn các dịch bệnh nguy hiểm có thể lây lan từ muỗi. Trong khi các nghiên cứu về phản ứng hóa học của muỗi sẽ cung cấp thông tin cho các hãng dược điều chế thuốc chống muỗi, thì các nghiên cứu khác về tập tính của muỗi giúp chúng ta dễ dàng đề phòng việc sinh sôi phát triển của các "thánh cho đi nhờ" này. Nếu không muốn bị khó chịu vì những chuyến viếng thăm ngứa ngáy và những vị khách không mời nguy hiểm, hãy chú ý dọn dẹp sạch sẽ những "tổ ấm" nước tù đọng của muỗi và sử dụng những biện pháp phòng ngừa khác để tránh bị muỗi đốt nhé!