Cách đệm tên “Thị - Văn”: Đại diện cho quyền lực, ước mong thành đạt

15/04/2020, 18:45 GMT+07:00

Cách đệm “Thị” cho tên con gái, “Văn” cho tên con trai là điều được nhiều người nhận thấy, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ nguồn gốc của cách đặt tên.

Cách đệm tên đã tồn tại và giữ gìn từ thời xưa cho đến nay, tên đệm “Thị - Văn” là cách nhiều người vẫn dùng để phân biệt giữa con gái và con trai. Lý giải cho điều này, người căn cứ cho thấy chúng xuất phát từ chế độ Phụ hệ - Mẫu hệ qua các thời kỳ phát triển.

Trải qua dòng thời gian, cách đệm “Thị” đại diện cho chế độ Mẫu hệ, còn đệm “Văn” chính là tiếng nói của phái mạnh trong thời phong kiến, nói lên mong ước công thành, danh toại.

 
Người Việt xưa có thói quen đặt tên đệm "Thị - Văn" cho tên con gái - con trai. (Ảnh minh họa: Báo Nghệ An)
Người Việt xưa có thói quen đặt tên đệm "Thị - Văn" cho tên con gái - con trai. (Ảnh minh họa: Báo Nghệ An)

>>> Xem thêm: Sinh vào ngày 1/9 đặt luôn tên con là "Mai Quốc Khánh", bà mẹ cực "chất" khiến con trai nổi nhất MXH

Đệm “Thị” cho tên con gái

Cách gọi này đưa mỗi người trở về thời hồng hoang của các bộ lạc và thị tộc xưa. Trong thời điểm này, vai trò của người đàn bà được đánh giá là quan trọng nhất bởi xã hội thời kỳ bấy giờ rất cần lực lượng người đông đảo, trong khi việc sinh nở và nuôi con rất khó khăn.

Con gái Việt Nam thời xưa - 1960s. Retro girl VietNam - Hình ảnh ...

Con gái thường được đệm thêm "Thị" vào tên. (Ảnh minh họa, nguồn HinhanhVietNam)

Cuốn Từ nguyên từ điển có câu “Phu nhân xưng thị” (đàn bà gọi là thị). Theo đó thì “Thị” chính là cách phụ nữ dùng để xưng. Ở giai đoạn phát triển của xã hội loài người này, thị tộc mẫu hệ chính là hình thức phổ biến và được con người thừa nhận trong xã hội. Với vai trò của người phụ nữ đứng đầu gia đình và đứng đầu thị tộc, tên gọi cũng phải được ra đời để thể hiện sự rạch ròi quan hệ xã hội đó. Bởi vậy, “Thị” được xem như tên gọi đại diện cho một xã hội thị tộc mẫu hệ.

Ý nghĩa của chữ "Thị" cũng được cuốn sách Hiện đại Hán ngữ từ điển (Bắc Kinh, 1992) chỉ ra, cách đặt tên đệm này sau họ của người phụ nữ đã có chồng là để cho dễ xưng hô.

Video xem thêm: Em bé hoàng gia được đặt tên là George Alexander Louis.

Sau này, dân tộc Việt nhắc đến Hồng Bàng Thị, hiểu là Họ Hồng Bàng nhưng ý nghĩa ban đầu chính là “người mẹ Hồng Bàng”. Như một danh xưng mặc định cho người đàn bà, bởi vậy sau này, khi người Việt đặt tên con, việc để nguyên chữ “Thị” làm chữ lót vốn được xem là điều bất di bất dịch.

>>> Xem thêm: Chỉ có phụ huynh "bá đạo hết nấc" mới dám đặt tên thế này cho con!

Đệm chữ “Văn” cho tên con trai

Chữ “Văn” có sau chữ “Thị” bởi xã hội Phụ hệ có sau Mẫu hệ. Ở thời kỳ phong kiến gắn với Nho giáo xưa, học vấn được xem là thước đo xã hội. Xã hội xem trọng học giỏi, kiến thức, văn ôn võ luyện.

Ông bà ta từng có câu nói: 

Trai nam nhân thi chữ
Gái thục nữ thi tài”

Bởi vậy, theo câu nói này, ý nghĩa đầu tiên của  文- "Văn" chính là "Chữ". Theo quan niệm xưa, võ thì mạnh bạo, nhưng sát phạt, không dám khoe, văn thì phải khoe. Bởi thế, người con trai rất được kỳ vọng trong các cuộc thi, ông bà thường có quan niệm: học hành thi cử tiến thân, chữ “Văn” hiểu là học vấn, văn võ song toàn. Ngoài ra, “Văn” còn là văn minh, văn hóa.

Làng xã Việt: Cuốn sử biên niên bí ẩn… - DVO - Báo Đất Việt
Tên con trai được đệm chữ "Văn" với mong muốn công thành, danh toại. (Ảnh minh họa, nguồn Baodatviet)

Cũng chính ở thời kỳ phong kiến, xã hội trọng nam khinh nữ nên chỉ nam giới mới có tiếng nói, mới được tham gia các cuộc thi, người Việt xưa đặt tên con lót chữ “Văn” cho con trai với mong muốn con mình học giỏi, thi đậu, thành đạt.

>>> Xem thêm: Cặp vợ chồng Ấn Độ đặt tên cho con là Covid và Corona

Kết

Khi xã hội ngày càng phát triển, phần vì thay đổi thói quen, phần vì những quan niệm xưa trong cách đặt tên không còn được để ý nhiều nữa, nên người Việt đặt tên không còn quan trọng phải có chữ đệm “Thị - Văn”.

Hãy chia sẻ cảm nhận của bạn về bài viết với YAN nhé!

Một số nguyên tắc đặt tên con của người Việt vẫn được sử dụng

Ngày nay khi đặt tên cho con cái, người Việt vẫn để ý một số nguyên tắc cơ bản:

- Hạn chế đặt tên đơn, vì những tên đơn rất dễ bị trùng

- Không nên đặt tên với những từ dùng để cầu lợi, những tên gọi đó sẽ khiến người khác cảm giác không tốt, không thiện cảm.

- Không nên đặt những tên quá cuồng tín, quá cực đoan, dễ gây ác cảm khi người khác nghe tên.

- Tránh những tên dễ bị nói lái thành những từ không hay hoặc quá nhạy cảm.

- Không nên đặt tên trùng với những người ở trong cùng dòng họ, nhất là những người có mối quan hệ gần trong ba đời.

Cùng tìm hiểu thêm về những cái tên độc đáo >>> TẠI ĐÂY