Chuyện về tờ giấy nhắn trên chuyến bay và nghệ thuật làm dịch vụ "đỉnh cao" của người Nhật

Nền văn hóa độc nhất và sự thông minh trong trí tuệ, cách dạy dỗ đã khiến Nhật Bản trở thành một đất nước được cả Thế giới ngưỡng mộ.

Người Nhật Bản khiến cả Thế giới phải thán phục không chỉ bởi những phát minh sáng tạo mang tính ứng dụng cao mà còn bởi chính nét đẹp trong văn hóa sống, văn hóa ứng xử bậc nhất của người dân trong đời sống thường ngày. Những đặc thù trong quan điểm sống này của người Nhật đã giúp văn hóa của họ thăng hoa và trở thành một đất nước có nền văn hóa đặc sắc nhất thế giới. 

Bạn nên đọc qua một vài câu chuyện để thấy người Nhật Bản đã làm nên văn hóa ấy như thế nào như câu chuyện dưới đây. 

"Còn hai tiếng nữa chuyến bay từ Tokyo mới hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất. Sau khi dùng bữa sáng, anh mắt nhắm mắt mở vào nhà vệ sinh. Lúc đèn nhà vệ sinh bật sáng từ từ, anh nhận ra trên cửa kính trước mặt có gì đó hơi là lạ. Nhìn thật kỹ, đó là một mảnh giấy được viết bằng tay, cả tiếng Nhật và tiếng Anh với nội dung:

"Xin cám ơn quý khách đã bay với hãng hàng không J.A ngày hôm nay. Chúng tôi hy vọng quý khách sẽ có một khoảng thời gian tuyệt vời. Xin hãy tận hưởng chuyến bay nhé!

-  Từ đội bay của J.A"

 
Tờ giấy nhắn để lại trên chuyến bay (Ảnh: Hang Dinh)
Tờ giấy nhắn để lại trên chuyến bay (Ảnh: Hang Dinh)

Tự nhiên lúc đó, anh thấy xúc động làm sao, mũi cay cay mém tí nữa đứng khóc. Ai đã sử dụng bất cứ một dịch vụ nào của Nhật đều có thể công nhận rằng, nó không chỉ xuất sắc mà còn trên cả xuất sắc. Nó tỉ mỉ, kỹ càng, tận tâm và luôn luôn nở nụ cười vui vẻ. 

Dĩ nhiên, bay một chuyến bay như thế, hành khách như anh đã nghe đủ mọi lời cảm ơn từ đội bay, nên một lời cám ơn nữa dán trong nhà vệ sinh thế này sẽ là bình thường thôi. Nhưng nó được viết tay dán trong tất cả các cửa kính nhà vệ sinh các bạn ạ.

Anh không biết họ làm điều đó khi nào, vì các bạn gái tiếp viên gần như không ngơi tay tí nào. Ai nói sướng thì sướng chứ anh thấy làm ngành hàng không vừa cực vừa cô đơn vừa nguy hiểm. Chuyến bay khởi hành từ Haneda lúc 01:25 sáng, các bạn ấy hết phục vụ bánh, nước, khăn nóng, đồ ăn,... lại còn liên tục đi lại trong bóng tối của khoang để đảm bảo khi khách cần bất cứ thứ gì họ sẽ phục vụ ngay.

 
Tờ giấy nhắn để lại trên chuyến bay (Ảnh: Hang Dinh)
Tờ giấy nhắn để lại trên chuyến bay (Ảnh: Hang Dinh)

Đội ngũ tiếp viên đã dán một mẩu giấy trên màn hình của những khách ngủ muộn đã bỏ qua bữa ăn chính để đảm bảo với khách là họ không quên bữa ăn của họ, và khách có thể gọi đồ ăn sau khi họ dậy bất cứ lúc nào. Đội ngũ tiếp viên thường đứng bên cạnh cảnh để khi họ vừa dậy là hỏi này: "Bạn có muốn ăn gì không?"

Trước đó, chuyến bay từ Hokkaido về lại Tokyo đáp xuống, anh giật mình nhận ra cô tiếp viên đang nói bằng tiếng Anh cho riêng nhóm người Việt:

"Xin cám ơn đã bay với chúng tôi ngày hôm nay, chúc một chuyến bay an toàn về tới Sài Gòn."

Mặc dù, đó chỉ là một chuyến bay nội địa! Đúng là hàng không 5 sao!

Anh luôn có cảm giác rằng với người Nhật, dù là làm công việc nhỏ nhất như dọn vệ sinh, bán bánh bạch tuộc Takoyaki, bán đậu phụ hay bất cứ gì họ cũng đều làm nó với tất cả sự tận tâm, tự hào và niềm hứng khởi dù hôm ấy tâm trạng thế nào cũng không được ảnh hưởng đến công việc và người khác.

Với họ, làm tốt công việc không phải để được sếp khen, mà là để xứng đáng với lòng tự trọng của mình trước tiên. Chưa kể, họ khiến mọi thứ họ làm không chỉ đơn giản là một kế sinh nhai, mà đến mức biến nó thành một nghệ thuật, thành đạo, thành truyền thống.

Nên những quán cơm lươn 200 năm tuổi, quán bánh xèo Okonomiyaki nhỏ xíu truyền ba bốn đời là chuyện rất bình thường ở Nhật. Giá như ai cũng làm tốt công việc của mình, dù nó có cao sang hay thấp hèn, tiền ít hay tiền nhiều, trước tiên là vì lòng tự trọng.

-Hang Dinh-

Đó không phải là câu chuyện duy nhất về văn hóa nổi tiếng của đất nước hoa anh đào, người Nhật thường quan tâm và xây dựng nền văn hóa ấy từ những điều rất nhỏ.

Cách làm dịch vụ của người Nhật khiến cả Thế giới "ngả mũ"

Một câu chuyện được kể lại bởi giáo sư Philip Sugai người Mỹ, giáo sư hiện đang làm việc tại trung tâm nghiên cứu Nhật bản thuộc thành phố Kyoto của Nhật, thầy từng tốt nghiệp tiến sỹ từ đại học Waseda danh tiếng của Nhật. 

Giáo sư Sugai kể:

“Tuần trước, tôi đến bưu điện ở gần nhà để mua vài cái phong bì gửi thư ra nước ngoài, thế nhưng vì lúc đó quá vội nên tôi đã không lấy tiền trả lại (38 yên, tức khoảng chưa đến 8 nghìn đồng Việt Nam). Buổi tối hôm đó, có một nhân viên bưu điện gọi đến nhà tôi và nói cho tôi biết rằng tôi đã quên tiền ở bưu điện và họ sẽ giữ cho tôi cho đến khi nào tôi quay trở lại để lấy nó".

Giáo sư vô cùng ngạc nhiên vì tại sao nhân viên bưu điện lại có thể biết được số điện thoại của mình:

“Có lẽ họ đã bới cả đống hàng trăm hóa đơn của những bức thư và bưu kiện đã gửi đi ngày hôm đó để tìm địa chỉ và số điện thoại của tôi. Tôi cũng không có thời gian, và hơn một tuần sau đó tôi mới có thời gian quay lại bưu điện để lấy tiền trả lại".

Khi đến bưu điện, giáo sư không khỏi ngạc nhiên khi thấy nhân viên bưu điện đã để tiền của ông vào một chiếc phong bì, họ cúi gập người xin lỗi tôi vì đã làm tôi phải quay lại, họ xin lỗi vì đã làm phiên tôi khi gọi điện vào số máy nhà riêng mà không báo trước. Theo lời vị giáo sư này: “Khi nhận chiếc phong bì từ người nhân viên bưu điện, tôi không nói được lời nào. Đến tận khi về nhà, tôi cứ bần thần mãi. Thực sự không có thể dùng lời nào để chê trách được dịch vụ của người Nhật nữa. Tất cả số tiền chỉ có 38 yên thôi mà".

Trên thực tế, để trả lại được cho khách 38 yên, chi phí mà chi nhánh bưu điện trên phải bỏ ra còn lớn gấp 10 lần con số 38 yên đó bởi một cuộc điện thoại bàn cũng có giá vài trăm yên, chưa kể đến chi phí nhân công, thời gian của ít nhất một nhân viên bỏ ra ngoài giờ làm việc chính thức để tìm cho được tờ biên lai gửi thư mà giáo sư Sugai đã gửi đi.

 
Những đồng tiền và tờ hóa đơn nhân viên bưu điện đã trả lại 
Những đồng tiền và tờ hóa đơn nhân viên bưu điện đã trả lại 

Câu chuyện đã nhanh chóng lan truyền và trên thực tế đây không phải là câu chuyện hiếm gặp ở đất nước mặt trời mọc. 

Khi bạn đi taxi, bạn phải "boa". Thậm chí tài xế taxi còn cố tình đi lòng vòng để đòi thêm tiền của khách, đó là "văn hóa taxi" ở rất nhiều nước khác thế nhưng khi sang đến Nhật,  Giáo sư Jay Hasadera đến từ đại học Princeton, Mỹ hoàn toàn choáng váng: “Từ sân bay cho đến khách sạn, dù tôi trông không được đẹp, mặc quần jeans, áo phông lôi thôi nhưng ai cũng lịch sự chăm sóc tôi từng tý một. Và khi tôi đưa tiền cho họ, không bao giờ có ai nhận tiền của tôi".

Trong khi văn hóa tiền "boa" đã trở thành điều tất nhiên ở một số nơi thì ở Nhật, không những lái xe không bao giờ lấy của ông một đồng tiền boa mà thậm chí khi người đó đi sai đường, họ còn tự ngắt đồng hồ tính tiền để khách không phải trả tiền cho lỗi của lái xe.

Cách chúng ta làm một thứ là cách chúng ta làm mọi thứ -  Người Nhật tỉ mỉ trong từng việc họ làm! 

Để có được sự thành công trong văn hóa, người Nhật phải xây dựng thành công từ những văn hóa thành nhân rất nhỏ. 

Có thể thấy, trong ngành dịch vụ tại Nhật, khách hàng luôn được đặt lên hàng đầu, đúng với tôn chỉ "khách hàng là thượng đế". Dường như người làm dịch vụ tại Nhật không muốn có khoảng cách với khách hàng nên mọi hoạt động đều hướng đến những trải nghiệm gần gũi nhất. Sự quan tâm tỉ mỉ của họ luôn được thể hiện trong từng hành động. Họ thà chịu thiệt một chút để khiến khách hàng hài lòng chứ không bao giờ làm qua loa. Và tất nhiên những gì họ thu được là những giá trị lâu dài, chính nhờ điều ấy đã tạo nên một Nhật Bản khiến cả Thế giới "ngả mũ" thán phục.

Văn hóa trong giao tiếp

Cúi chào là một trong những lễ nghi, quy tắc truyền thống trong giao tiếp mà bất kỳ người dân Nhật Bản nào cũng phải tuân theo. Nếu người phương Tây chuộng phong cách chào hỏi bằng cách bắt tay thì đối với người Nhật, trước tất cả lời chào họ đều phải cúi gập người theo quy tắc dưới chào trên, người nhỏ phải chào người lớn hơn. 

 
Khi cúi chào người Nhật thường nói “ohayo gozaimasu” có nghĩa là "Chào buổi sáng" và “konnichi wa” với ý nghĩa "Chào buổi chiều".
Khi cúi chào người Nhật thường nói “ohayo gozaimasu” có nghĩa là "Chào buổi sáng" và “konnichi wa” với ý nghĩa "Chào buổi chiều".

Cách cúi chào của người Nhật thường phân thành các cấp độ khác nhau bao gồm: Cúi chào thông thường, cúi chào trang trọng, cúi chào mang ý nghĩa cảm ơn hoặc mang niềm tiếc nuối,... Cách cúi chào này giúp người đối diện có cảm giác được tôn trọng và được lòng, đặc biệt nó còn giúp người với người phân việt vai vế giữa lớn nhỏ một cách trật tự.

Cách người Nhật làm dịch vụ

Dù bạn chỉ mua 1 bàn chải đánh răng rẻ tiền thì nhân viên bán hàng người Nhật cũng đối xử với bạn như bạn xài dịch vụ VIP tại các nhà hàng khách sạn 

Tại quầy thanh toán, sẽ hiếm có nước nào nhân viên phục vụ quan tâm đến bạn chu đáo như vậy. Thông thường, nhân viên sẽ quan tâm người mua hàng ở đầy đủ các khoản, nhân viên cẩn thận và lịch sự sẽ cho bạn thấy rằng họ tôn trọng đồng tiền bạn bỏ ra cho họ. 

1. Quý khách có hộ chiếu ngắn hạn để mua hàng miễn thuế không?

2. Hai cái quần khác màu khác size mua cùng lúc, cô ấy sẽ hỏi: Thưa quý khách, hai quần này mua cho một người hay hai người?

3. Thưa quý khách, chiều dài quần như thế này đã vừa chưa? Chúng tôi có dịch vụ cắt ống quần ngoài kia thời gian rất nhanh và hoàn toàn miễn phí. Quý khách có thể làm ngắn nếu muốn.

4. Khi bạn mua nhiều mặt hàng cùng một lúc, nhân viên sẽ hỏi: Thưa quý khách, quý khách đang mua 2 áo phao size L và 2 áo phao size XL có đúng không ạ?

5. Thưa quý khách, quý khách muốn để từng món đồ vào túi riêng hay cho chung tất cả vào 1 túi?

6. Thưa quý khách, quý khách muốn thanh toán thẻ hay tiền mặt, mỗi lần thanh toán quẹt thẻ thành 1 lần hay bao nhiêu lần?

7. Thưa quý khách, xách nhiều món hàng nhiều túi thế này sẽ rất dễ rơi? Xin phép có thể cho tôi cho tất cả vào chung 1 túi lớn sẽ tiện hơn rất nhiều ạ.

8. Quý khách đã mua rất nhiều đồ, quý khách có muốn tôi xách ra cửa giúp cho đỡ mệt được không ạ?

Lý do gì khiến người Nhật được khâm phục?

Nằm ở vành đai lửa Thái Bình Dương, "sở hữu" tới 10% lượng núi lửa đang hoạt động trên thế giới, Nhật Bản chưa bao giờ là nơi có vị trí địa lý đẹp cho sự phát triển. Chưa kể nguồn tài nguyên thiên nhiên của nước này còn hạn hẹn gần như khan hiếm. 

Trong tâm thế chuẩn bị sẵn sàng, người dân Nhật Bản luôn chấp nhận rủi ro và tinh thần để đương đầu với khó khăn, mặc dù phải hứng chịu hàng trăm trận động đất mỗi năm, nhưng những điều đó cũng không ngăn cản Nhật Bản phát triển và trở thành cường quốc kinh tế lớn thứ 2 trên thế giới trong nhiều năm liền. 

 
Trận động đất sóng thần năm 2011 ở Nhật Bản đi vào lịch sử thiên tai thế giới 
Trận động đất sóng thần năm 2011 ở Nhật Bản đi vào lịch sử thiên tai thế giới 

Bằng chứng là trong năm 2011, Nhật Bản lại khiến cả thế giới phải kính cẩn khâm phục sau khi vực dậy trận động đất và sóng thần đi vào lịch sử thế giới.

Trận động đất và sóng thần ấy đã đánh vào phía Đông Nhật Bản (Fukushima) gây ra cái chết cho hơn 15.893 người, có 6.152 người bị thương và 2.572 người mất tích tại 18 tỉnh của Nhật Bản. Chưa dừng lại ở đó khi hơn 125.000 công trình nhà ở bị hư hại hoặc phá hủy hoàn toàn. Trận động đất và sóng thần kèm theo một con đập bị vỡ khiến khoảng 4,4 triệu hộ gia đình rơi vào tình trạng mất điện và 1,5 triệu hộ bị mất nước. Đó là cuộc khủng hoảng "cực kì nghiêm trọng" đối với Nhật Bản. 

Nhưng cũng chính "thảm họa" bất chợt ấy khiến cả thế giới cảm phục người dân đất nước Đông Á này hơn với tinh thần và ý chí sắt thép. 

 
Người Nhật xếp hàng nhận đồ cứu trợ 
Người Nhật xếp hàng nhận đồ cứu trợ 

Gần đây, Fukushima lại phải gánh chịu đợt động đất mạnh 7.3 độ Richter, gây rung chuyển cả nước Nhật.

Thế nhưng trong lúc ấy, cả thế giới lần nữa phải khen ngợi nước này khi hình ảnh "trật tự đến ngưỡng mộ" của nước này được chia sẻ rộng rãi mạng xã hội, hình ảnh về đoàn xe ô tô trật tự nối đuôi nhau di tản khỏi khu vực nguy hiểm. Kể cả đó là khu vực đang diễn ra thiên tai có thể gây chết người, nhưng sự bình tĩnh và nghiêm túc của họ đã làm nên một Nhật Bản ngày hôm nay.

 
Bạn tin được không khi đây là cách họ di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm 
Bạn tin được không khi đây là cách họ di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm 

Người Nhật có văn hoá sống rất tốt và cách họ làm dịch vụ cũng rất “đẹp”. Ở nhiều khoản, họ khiến những nước phát triển trên thế giới phải học hỏi theo. Cách người Nhật làm những việc rất nhỏ như chào hỏi, lời cảm ơn, xin lỗi, sự quan tâm, tỉ mỉ,...chính là cách họ làm những việc rất lớn như biến chính quốc gia mình đang sinh sống thành một quốc gia mạnh thứ hai thế giới xếp sau một đất nước châu Âu.

Tổng hợp

Ngày hội Nhật Bản 2019: "Lạc" trong Nhật Bản thu nhỏ?

Ấn tượng với sự trở lại của ngày hội Nhật Bản thu hút nhiều bạn trẻ Sài Thành

Công nghệ Nhật đã được đưa vào "tái sinh" sông Tô Lịch, CĐM: Hi vọng sẽ làm nên chuyện sau 3 ngày

Văn hóa người Nhật

con người Nhật Bản

Văn hóa Nhật Bản