Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón "mùa trăng" về

|

Không cầu kì, hoa mĩ, không tiếng nhạc vui tai như những chiếc lồng đèn pin, những người thợ tài hoa ở xóm lồng đèn Phú Bình vẫn ngày ngày miệt mài để lưu giữ nét đẹp truyền thống trong ngày tết Trung thu.

Một mùa trung thu nữa lại về, những ngày này, xóm lồng đèn truyền thống Phú Bình (đường Lạc Long Quân, quận 11, TP.HCM) lại nhộn nhịp hơn bao giờ hết để hoàn tất những đơn hàng cuối cùng. Xóm làm lồng đèn xuất phát từ làng nghề ở Bác Cổ, tỉnh Nam Định. Dần dần những người thợ lành nghề di cư vào Nam và chọn nơi đây để sinh sống và truyền lại nghề của cha ông. Gần 60 năm nhiều biến đổi thăng trầm nhưng người dân xóm đạo Phú Bình vẫn đang gìn giữ từng ngày những nét đẹp truyền thống giữa cuộc sống hiện đại.

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

60 năm nay, xóm lồng đèn Phú Bình vẫn giữ được nghề truyền thống của cha ông.
60 năm nay, xóm lồng đèn Phú Bình vẫn giữ được nghề truyền thống của cha ông.

Xóm lồng đèn hối hả “mùa trăng” về:

Bước vào xóm lồng đèn trong những ngày cận kề trung thu thế này mới thấy hết không khí hối hả. Người lớn chẻ tre, vẽ hoa văn, giao nhận những đơn hàng, những đứa trẻ thuần thục dán giấy kiếng, in họa tiết, mỗi người mỗi công đoạn để có thể hoàn tất những chiếc lồng đèn thành phẩm để kịp bán cho khách.

Chúng tôi có dịp trò chuyện với chú Nguyễn Văn Quyền (57 tuổi) – người theo nghề lồng đèn truyền thống gần 30 năm nay. Chú bộc bạch: “Trước đây cũng có thời gian đi vác mướn, nhưng chắc mang cái nợ, cái tình về nghề nên gắn bó với nó đến tận bây giờ. Lồng đèn nhìn đơn giản vậy thôi chứ biết bao công đoạn: từ cưa tre, chẻ nhỏ, uốn hình… bấy nhiêu đó chỉ mới thành hình khung đèn thôi. Muốn hoàn chỉnh là phải dán giấy kính rồi vẽ hình”.

Mỗi công đoạn đều thực hiện thủ công không sử dụng bất kì máy móc nào nên mỗi ngày nhiều lắm chú Quyền chỉ làm được hơn 20 chiếc. Cũng vì tiêu tốn nhiều thời gian nên trung bình từ tháng 5 tháng 6 (dương lịch), gia đình chú cùng bà con quanh xóm đã bắt đầu khởi động cho một mùa lồng đèn mới. Sớm lắm, thì vào tháng 4, mọi người đã bắt đầu thu mua nguyên liệu và chuẩn bị cho những công đoạn đầu tiên.

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Công đoạn đầu tiên để tạo thành những chiếc lồng đèn là vót tre và tạo khung.
Công đoạn đầu tiên để tạo thành những chiếc lồng đèn là vót tre và tạo khung.

Trong 3-4 tháng qua, ước tính chú cùng vợ đã sản xuất được trên 2.000 chiếc lồng đèn. Với những chiếc lồng đèn cỡ nhỏ, chú bán với giá 7.000 đồng, cỡ trung vào khoảng 12.000- 13.000 đồng, loại to hơn có giá 30.000- 35.000 đồng tùy chiếc.

Có tận mắt chứng kiến, chúng tôi mới thấy hết sự công phu của làng nghề truyền thống này. Lồng đèn sau khi dán phải mang phơi nắng để giấy kiếng căng ra, nét vẽ mới trơn tru không bị sượng. Màu vẽ muốn đẹp phải pha thêm chút rượu và keo. Keo để màu bám dính, nhanh khô, rượu giúp không vón cục làm nét vẽ thêm thanh thoát. Hàng ngàn chiếc lồng đèn này cũng là hàng ngàn lần người thợ tỉ mỉ từng nét cọ. Khi là chiếc đuôi thỏ, lúc là chiếc mào gà, lúc khác lại là hoa văn trên cánh bướm, vảy rồng…

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Lồng đèn hình hoa sen có ưu điểm là làm khá nhanh vì không cần phải vót và uốn tre.
Lồng đèn hình hoa sen có ưu điểm là làm khá nhanh vì không cần phải vót và uốn tre.

Bên cạnh lồng đèn loại nhỏ và trung, chúng tôi có dịp gặp gỡ anh Trần Trọng Bình- hộ gia đình chuyên sản xuất lồng đèn loại to. Mùa này anh làm khoảng 100 chiếc để bán ra thị trường. Khó nhất và lâu nhất là làm lồng đèn kéo quân và lồng đèn hình rồng. Hai loại này đòi hỏi kĩ thuật và tay nghề khéo léo, phải thuần thục thì mới làm ra được “cái hồn” của lồng đèn. “Đèn kéo quân tôi bán với giá 110.000 đồng, nhưng loại đèn này cũng ít người mua, thường chỉ có người Hoa mua để cúng đêm trăng rằm hay các trường học mua biếu tặng, trang trí. Năm ngoái mỗi chiếc đèn kéo quân, tôi bán với giá 130.000 - 140.000 đồng. Năm nay bán chậm phải hạ giá xuống còn 110.000 đồng”- anh Bình chia sẻ.

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Những chiếc đèn kéo quân có kích thước to thế này thường một ngày chỉ làm được 1,2 chiếc.
Những chiếc đèn kéo quân có kích thước to thế này thường một ngày chỉ làm được 1,2 chiếc.

“Nếu chỉ làm lồng đèn thì làm sao sống nổi cô ơi…”

May mắn thay, chúng tôi có dịp gặp gỡ bà Hai (tuổi ngoài 70) - một trong những người chứng kiến những thăng trầm của làng nghề truyền thống. “Nghề truyền thống ngày xưa cả xóm nhà nào cũng làm nhiều lắm cô ơi. Ngày xưa bán cho lính tráng, nhà binh người ta mua tặng con nít. Cứ ngày 13, 14 tháng 8 (âm lịch) là bán hết nhẵn lồng đèn. Sướng lắm. Còn như năm nay là ế to”.

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Theo bà Hai chia sẻ, trước đây, nghề lồng đèn đủ để nuôi sống cả gia đình.
Theo bà Hai chia sẻ, trước đây, nghề lồng đèn đủ để nuôi sống cả gia đình.

Thời hưng thịnh của xóm lồng đèn là vào những năm 1990, khi đó xóm lồng đèn Phú Bình không chỉ bán trong nội thành mà còn xuất khẩu sang Singapore, Đài Loan, Hàn Quốc… Nhưng thời gian gần đây, xóm mất dần thị trường vì chẳng thể cạnh tranh lại những chiếc lồng đèn pin, lồng đèn nhạc tân tiến.

Hơn chục năm trước, nhà trên, xóm dưới đâu đâu cũng là những que tre, giấy kiếng rồi những bao to chở lồng đèn đi giao cho thương lái. Nhưng giờ đây, hơn một trăm hộ dân của xóm Phú Bình chưa đầy 20 hộ còn gắn bó với nghề. “Vài năm nay, làm ra chẳng nhiều người mua, cũng có lúc tôi nghĩ đến chuyện bỏ nghề. Bởi làm lồng đèn không thì sao đủ sống. Về sau, tôi phải tìm công việc làm thêm tại nhà, làm thêm lồng đèn, bởi bỏ nghề thì cũng chẳng đặng”- anh Bình chia sẻ.

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Những nghệ nhân còn trụ lại với nghề không chỉ vì miếng cơm manh áo mà còn vì cái tình, cái nghĩa với nghề thống của gia đình qua nhiều thế hệ.
Những nghệ nhân còn trụ lại với nghề không chỉ vì miếng cơm manh áo mà còn vì cái tình, cái nghĩa với nghề thống của gia đình qua nhiều thế hệ.

Khoảng 5,7 năm trước lồng đèn bán chạy lắm. Đến khi lồng đèn Trung Quốc phổ biến thì lượng tiêu thụ chựng lại. Vài năm nay lại có thêm lồng đèn pin loại mới nên giờ lồng đèn giấy kiếng sản xuất chẳng được bao. Nói gì thì nói nhưng nghề lồng đèn này chẳng mai một được đâu, nếu mai một thì coi như mấy đứa trẻ mất đi một phần tuổi thơ còn gì”.

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Mỗi chiếc lồng đèn là mỗi nét cọ tỉ mỉ của người nghệ nhân.
Mỗi chiếc lồng đèn là mỗi nét cọ tỉ mỉ của người nghệ nhân.

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Xóm lồng đèn truyền thống ở Sài Gòn tất bật đón mùa trăng về

Biết đâu, một ngày nào đó xóm Phú Bình không còn là xóm lồng đèn, khi những nghệ nhân nơi đây chẳng thể đương đầu nổi với bài toán kinh tế. Và biết đâu, những chiếc lồng đèn giấy kiếng xanh đỏ ngoài kia chỉ còn là một phần kí ức tuổi thơ của những thế hệ cha ông. Trẻ con thời này sẽ không còn những háo hức đốt đèn đón trăng lên, ngắm ánh nến lung linh qua làn giấy bóng kiếng, và gửi ước mơ đến cung trăng cùng chú Cuội, chị Hằng. Một tuổi thơ buồn và thiệt thòi biết bao nhiêu....
Biết đâu, một ngày nào đó xóm Phú Bình không còn là xóm lồng đèn, khi những nghệ nhân nơi đây chẳng thể đương đầu nổi với bài toán kinh tế. Và biết đâu, những chiếc lồng đèn giấy kiếng xanh đỏ ngoài kia chỉ còn là một phần kí ức tuổi thơ của những thế hệ cha ông. Trẻ con thời này sẽ không còn những háo hức đốt đèn đón trăng lên, ngắm ánh nến lung linh qua làn giấy bóng kiếng, và gửi ước mơ đến cung trăng cùng chú Cuội, chị Hằng. Một tuổi thơ buồn và thiệt thòi biết bao nhiêu....

;
YAN NEWS VIDEO
Subscribe ngay YANNewsTube
Loading...