Triệu chứng và cách phòng ngừa bệnh sởi cho trẻ

BS Trương Hữu Khanh, Trưởng khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi Đồng 1, TP HCM cho biết, sau mấy năm vắng bóng, bệnh sởi đã quay trở lại tấn công nhiều trẻ em từ đầu tháng 12/2013. Đến nay, đã có hơn 100 trẻ nhập viện điều trị bệnh sởi.

Tất cả trẻ em ở các nước đang phát triển được chẩn đoán bệnh sởi cần được bổ sung 2 liều vitamin A, cách nhau 24 giờ. Điều trị này nhằm khôi phục nồng độ vitamin A thấp trong thời gian mắc sởi, ngay cả với trẻ được nuôi dưỡng tốt để giúp dự phòng tổn thương mắt và mù lòa. Bổ sung vitamin A đã được chứng minh là làm giảm 50% số lượng các trường hợp tử vong do bệnh sởi.

Tử vong cao

Mặc dù đã có vắc-xin phòng bệnh an toàn và hiệu quả nhưng đến nay, sởi vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong cho trẻ em trên toàn cầu. Có khoảng 122.000 người tử vong do sởi trong năm 2012 - phần lớn là trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh sởi gây ra bởi một loại virus thường phát triển trong tế bào lót ở phía sau của họng và phổi. Dấu hiệu đầu tiên của bệnh sởi thường là sốt cao, sốt bắt đầu từ 10 - 12 ngày sau khi tiếp xúc với virus và kéo dài từ 4 - 7 ngày. Chảy nước mũi, ho, mắt đỏ và chảy nước mắt, các đốm trắng nhỏ bên trong má có thể xuất hiện trong giai đoạn đầu. Sau một vài ngày thì ban sởi (ban đỏ/nâu dạng chấm) bùng phát, thường ở mặt và cổ. Trong khoảng 3 ngày, ban sởi lan rộng xuống thân mình và cuối cùng xuống tới tay, chân. Ban sởi kéo dài 5 - 6 ngày, sau đó mất dần. Trung bình, ban sởi xuất hiện sau khi tiếp xúc với virus được 14 ngày (trong phạm vi 7 - 18 ngày).


	
	Không có phương pháp điều trị kháng virus đặc hiệu cho virus sởi. Ảnh: Khánh Anh
Không có phương pháp điều trị kháng virus đặc hiệu cho virus sởi. Ảnh: Khánh Anh

Sởi nặng thường gặp ở trẻ em được nuôi dưỡng kém (trẻ suy dinh dưỡng), đặc biệt những trẻ thiếu hụt vitamin A hoặc hệ thống miễn dịch của chúng bị suy giảm do HIV/AIDS hay các bệnh lý khác.

Hầu hết các trường hợp tử vong liên quan tới sởi là do biến chứng của bệnh. Các biến chứng chủ yếu gặp ở trẻ dưới 5 tuổi hoặc người lớn trên 20 tuổi. Các biến chứng nghiêm trọng nhất bao gồm: mù mắt, viêm não (nhiễm trùng gây phù não), tiêu chảy nặng gây mất nước, nhiễm trùng tai hoặc nhiễm trùng hô hấp như viêm phổi. Có gần 10% các trường hợp sởi tử vong trong quần thể có tỉ lệ suy sinh dưỡng cao và không được chăm sóc y tế đầy đủ.

Ai có nguy cơ?

Trẻ em không được tiêm vắc-xin phòng bệnh có nguy cơ mắc sởi và các biến chứng cao nhất, kể cả tử vong. Phụ nữ mang thai không được tiêm phòng cũng có nguy cơ. Bất cứ ai không có miễn dịch (người chưa được tiêm phòng hoặc đã được tiêm phòng nhưng không tạo được miễn dịch) đều có thể mắc sởi. Virus rất dễ lây qua ho và hắt hơi, tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết nhiễm bệnh của mũi hoặc họng. Virus vẫn hoạt động và dễ lây trong không khí hoặc trên các bề mặt bị nhiễm trong gần 2 giờ. Nó có thể lây truyền từ người mắc bệnh trong vòng 4 ngày trước khi bắt đầu phát ban cho tới 4 ngày sau khi phát ban. Dịch sởi có thể bùng phát làm nhiều người tử vong, đặc biệt là giới trẻ, trẻ em suy dinh dưỡng.

Biến chứng nguy hiểm

Ngày 9/1, phòng lưu bệnh Khoa Nhiễm (Bệnh viện Nhi Đồng 1, TPHCM) có gần 20 trường hợp mắc bệnh sởi nằm điều trị nội trú. Hầu hết bệnh nhi đều biến chứng hô hấp, viêm phổi hoặc chảy mủ tai.

Nằm thiêm thiếp trên giường bệnh, bé T.T (9 tháng tuổi, quận Gò Vấp) bị sởi nổi khắp người. Mẹ bé cho biết, trước đó thấy bé sốt, gia đình cứ tưởng bình thường như mọi lần nên cho bé uống thuốc hạ sốt. Sau 3 ngày, người bé nổi ban đỏ ở bụng và mặt. Khi thấy bé có triệu chứng khó thở, gia đình mới đưa đến bệnh viện thì bé đã bị biến chứng sang viêm phổi.

Tương tự, mẹ bệnh nhi N.C (1 tuổi, quận 12) cho biết, thấy bé sốt mệt, môi đỏ, chảy nước mũi, chị vẫn nghĩ bé bị sốt như mọi lần nên không tới viện khám mà chỉ cho uống thuốc hạ sốt. Đến khi thấy ban nổi khắp người, bé khóc nhiều khi chạm vào tai, khó thở nên đưa vào viện khám thì mới biết bé bị mắc sởi. Mẹ bệnh nhi cũng cho biết thêm, rất tiếc là khi bé 9 tháng tuổi đã không cho con đi tiêm phòng sởi.


	
	Khi bị sởi, bé sẽ nổi ban khắp toàn thân vào ngày thứ 2 đến ngày thứ 3 của bệnh. (Ảnh minh họa)
Khi bị sởi, bé sẽ nổi ban khắp toàn thân vào ngày thứ 2 đến ngày thứ 3 của bệnh. (Ảnh minh họa)

Theo BS Trương Hữu Khanh, trẻ bị bệnh sởi có thể biến chứng thành viêm phổi, viêm tai, tiêu ra máu, viêm não. “Đã có 3 trẻ phải dùng máy thở kéo dài và dùng kháng sinh mạnh tại phòng cấp cứu của Khoa Nhiễm. Với trẻ suy dinh dưỡng kết hợp bị sởi sẽ dễ dẫn đến viêm phổi và suy dinh dưỡng nặng hơn”, BS Khanh cho biết.

Nhận diện sởi

Sởi lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp như: Nước bọt, hắt hơi, sổ mũi hoặc do hít phải mầm bệnh từ môi trường bên ngoài của bệnh (do mầm bệnh có thể tồn tại ngoài môi trường hơn một giờ). Khi bị sởi, bé sẽ nổi ban khắp toàn thân vào ngày 2 đến ngày thứ 3 của bệnh.

Theo BS CK2 Huỳnh Trọng Dân (Khoa Nhiễm, BV Nhi Đồng 2), bệnh sởi còn được gọi là bệnh đau ban đỏ. Tác nhân gây bệnh sởi thuộc nhóm RNA giống Mobilli virus của họ Paramyxoviridae Influenzae. Có thể nhận diện sởi qua nhiều giai đoạn:

- Thời kỳ ủ bệnh (từ lúc bị nhiễm siêu vi trùng đến lúc có triệu chứng bệnh, trung bình là 10 ngày (có thể thay đổi từ 7 đến 18 ngày), trẻ có thể sốt nhẹ.

- Thời kỳ khởi phát (còn gọi là thời kỳ viêm long): Đây là thời kỳ hay lây nhất, kéo dài từ 3 đến 5 ngày với các biểu hiện như: Sốt nhẹ hoặc sốt cao 39,5oC đến 40oC, có thể có sốt cao co giật, kèm mệt mỏi, nhức đầu, đau cơ đau khớp; “Viêm long” (có triệu chứng giống như cảm cúm), thường xảy ra ở mắt và mũi, gây chảy nước mắt, đổ nghèn nhiều, kết mạc mắt đỏ, người bệnh sợ ánh sáng, giác mạc và mi mắt có thể bị sưng phù, hắt hơi, sổ mũi, ho đàm, khàn giọng. Có thể gây viêm thanh quản co rút, nếu có triệu chứng viêm long ở đường tiêu hóa sẽ gây tiêu chảy. Có những chấm trắng nhỏ khoảng1mm mọc trên nền niêm mạc má viêm đỏ, có vị trí ngay với răng hàm thứ nhất, đó là dấu hiệu rất có giá trị để giúp chẩn đoán khi phát ban. Thời gian tồn tại của dấu hiệu này khoảng 12 đến 18 giờ.

- Thời kỳ toàn phát (hay còn gọi là thời kỳ phát ban): Ban xuất hiện đầu tiên ở sau tai, sau đó lan dần lên 2 bên má, cổ, ngực, bụng và phần chi trên trong vòng 24 giờ. Trong 24 giờ kế tiếp, ban lan xuống lưng, bụng, 2 tay và sau cùng là 2 chân trong từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 3 của bệnh. Ban sởi màu hồng nhạt, ấn vào mất, thường kết dính lại. Trong trường hợp nhẹ, ban mọc thưa thớt. Đối với những trường hợp nặng, ban mọc dày đặc cả lòng bàn tay, bàn chân, đôi khi có ban xuất huyết cơ thể kèm chảy máu mũi, miệng, xuất huyết tiêu hóa.

- Thời kỳ phục hồi: Ban sởi bay theo trình tự xuất hiện để lại vùng da bị ảnh hưởng những vết thâm đen trên bề mặt da loang lổ như da cọp nên được gọi là “vết vằn da hổ”.

Theo BS Huỳnh Trọng Dân, khi bị sởi, nên cho trẻ nghỉ ngơi, tránh tiếp xúc với ánh sáng mạnh trong giai đoạn sợ ánh sáng, nên cho trẻ ăn chế độ giàu chất dinh dưỡng và dễ tiêu hóa, giữ gìn vệ sinh răng miệng. Nếu bé sốt cao có thể dùng Acetaminophene 15mg/kg/lần, ngày 4 lần và cho uống nhiều nước, kết hợp với các biện pháp lau mát.

Phòng lây sởi

Không có phương pháp điều trị kháng virus đặc hiệu cho virus sởi. Các biện pháp điều trị khác chủ yếu nhằm hỗ trợ và làm cho người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn:

- Để phòng tránh lây sởi, khi gia đình có người mắc sởi, bạn cần: Theo dõi nhiệt độ hàng ngày. Nhỏ mắt, nhỏ mũi bằng dung dịch nước muối 9‰ để tránh nhiễm khuẩn.

- Paracetamol hoặc ibuprofen (phù hợp với lứa tuổi) có thể giúp hạ sốt và giảm đau.

- Tắm rửa sạch bằng nước ấm để tránh nhiễm trùng và lở loét.

- Uống nhiều nước để tránh mất nước, tốt nhất vẫn là dung dịch điện giải (oresol) với nồng độ phù hợp.

- Dinh dưỡng đầy đủ, thức ăn dễ tiêu và giàu dinh dưỡng, đặc biệt là vitamin A.

- Chỉ dùng thuốc kháng sinh khi có chỉ định của thầy thuốc.

- Đóng rèm cửa giúp làm giảm sự nhạy cảm với ánh sáng của mắt.

- Đưa đến cơ sở y tế ngay khi các dấu hiệu nặng lên như: Sốt cao, ho nhiều, tiêu chảy nặng; Ban sởi lặn hết mà vẫn còn sốt; Các dấu hiệu biến chứng về tai, phổi, tiêu hóa, mắt…; Dùng khăn hoặc tay che miệng khi ho, hắt hơi; Rửa tay trước khi ăn và trước khi chế biến thức ăn.

- Tốt nhất là chích ngừa sởi bởi đây là biện pháp chủ động để ngừa bệnh.

Bệnh sởi thường tự khỏi nhưng nếu có triệu chứng khác thường xuất hiện như tiêu chảy, nôn, đau tai và đau họng, khó thở hoặc rối loạn ý thức… thì cần nhanh chóng tìm kiếm tư vấn y tế. Trong một vài trường hợp bệnh sởi nặng, đặc biệt nếu có biến chứng, cần đưa trẻ vào viện để điều trị.

0 BÌNH CHỌN BÀI VIẾT LIKE
0 BÌNH CHỌN BÀI VIẾT LOVE
0 BÌNH CHỌN BÀI VIẾT HAHA
0 BÌNH CHỌN BÀI VIẾT WOW
0 BÌNH CHỌN BÀI VIẾT CRY
0 BÌNH CHỌN BÀI VIẾT ANGRY

Báo động

Bệnh sởi

Sức khỏe

Các fan hâm mộ manga trên toàn thế giới như muốn "phát điên" vì sung sướng khi cuối cùng, tên trùm của Tổ chức áo đen trong Conan chuẩn bị lộ diện.

Xã hội Đám cháy lớn 9 giờ trước

Khi lực lượng chữa cháy có mặt, ngọn lửa đã bùng phát dữ dội. 5 người thoát ra được với nhiều vết bỏng, 6 người khác tử vong vì mắc kẹt trong đám cháy.

Thời trang Thời trang sao 10 giờ trước

Cuộc thi The Look đã khép lại với ngôi vị Quán quân đã thuộc về Vũ Ngọc Châm nhưng khi đăng quang cô ấy lại xuất hiện với chiếc váy HLV Minh Tú đã từng diện.

Xã hội tình yêu 10 giờ trước

Nghĩ rằng đó chỉ là cuộc điện thoại vẩn vơ, Blake không ngờ rằng cô đã cứu sống một mạng người và thậm chí còn... nên duyên với người ấy

Sao Việt Sao Việt 24h 10 giờ trước

Nhiều người thể hiện sự tò mò về dàn diễn viên sẽ đảm nhận vai nữ chính "Vì sao đưa anh tới" phiên bản Việt.

Sao Đông Sao Hoa Ngữ 11 giờ trước

Đã chính thức quay lại với nhau sau nhiều năm chia tay nhưng Lâm Chí Linh vẫn muốn nghe theo trái tim trước khi đưa ra quyết định kết hôn với Ngô Thừa Húc.

Sao Việt Sao Việt 24h 11 giờ trước

Nữ người mẫu làm mọi người bất ngờ khi chỉ 3 tháng sau cuộc thi Vietnam's Next Top Model 2017, cô đã sở hữu thân hình khá chuẩn.

Bóng đá Bóng đá 11 giờ trước

Theo bầu chọn của Fox Sports Asia thì trung vệ Quế Ngọc hải của Việt Nam được vinh danh vào "bảng phong thần" cho 10 thủ môn bất đắc dĩ xuất sắc nhất thế giới.

Bài viết Bí kíp yêu 11 giờ trước

Nếu một cô nàng có được những đặc điểm này thì chắc hẳn anh chàng nào cũng phải "rụng tim" và khao khát cưới được ngay cô ấy làm vợ.

Sao Việt Sao Việt 24h 11 giờ trước

Nhóm nhạc này thường xuyên xuất hiện ở các chương trình lớn ở nước ngoài và nhận được rất nhiều sự yêu mến, quan tâm của khán giả.

Khỏe đẹp Mẹo giảm cân 11 giờ trước

Vừa ăn vừa soi gương là cách giảm cân kỳ cục nhưng vô cùng hiệu quả, chị em nên lắp một chiếc gương ở phòng ăn để có thể đạt cân nặng như mong muốn nhé.

Sao Việt Sao Việt 24h 11 giờ trước

Ở tuổi lên chín, Bảo Nam - con trai của ca sĩ Quang Dũng và vợ cũ - Jennifer Phạm có ngoại hình, phong cách chững chạc y hệt bố.

X Đóng