Tỉnh táo với "giấc mơ Nhật" - người trẻ ở Nhật đang làm việc đến chết

| 19:00 - 04/06/2017

Nhật Bản là một trong những quốc gia có thời gian làm việc dài nhất thế giới. Và tại đây, những trường hợp tử vong trong độ tuổi rất trẻ vì lao động quá sức đã chẳng còn là điều hiếm hoi.

Một trường hợp điển hình cho tình trạng trên là Naoya, con trai duy nhất của bà Michiyo Nishigaki. Ngay khi tốt nghiệp, cậu may mắn được nhận vào một công ty viễn thông lớn. Đây là cơ hội việc làm đầy tiềm năng giữa thị trường lao động khắc nghiệt ở Nhật.

Việc làm với mức lương tốt của cậu con trai khiến bà Michiyo Nishigaki hết sức tự hào.
Việc làm với mức lương tốt của cậu con trai khiến bà Michiyo Nishigaki hết sức tự hào.

Tuy nhiên, chỉ 2 năm sau khi bắt đầu làm việc tại đây, bà nhận thấy cậu con trai có những biểu hiện không bình thường. Điển hình cho vấn đề này là trong một lần về dự đám tang ông ngoại cậu đã ngủ mê mệt rồi liên tục kêu lên: "Mẹ ơi, để con ngủ một lúc thôi, con không mở được mắt ra. Con xin lỗi, để con ngủ một lúc thôi". Tuy nhiên, khi hỏi đến thì cậu bảo mình vẫn bình thường. 

Sau khi nghe thêm chia sẻ từ đồng nghiệp của con trai, bà Michiyo được biết con thường xuyên làm việc quá giờ. Thông thường cậu sẽ làm cho đến khi có chuyến tàu cuối cùng đi qua (vào khoảng 1h sáng). Những hôm lỡ chuyến tàu, cậu phải ngủ lại trên bàn làm việc và cả những khoảng thời gian phải làm liên tục 37 giờ đồng hồ cũng không còn là điều hiếm hoi.

Đến năm 27 tuổi, chàng trai trẻ đã qua đời vì kiệt sức. Tại Nhật Bản, không hiếm những trường hợp tương tự như của Naoya, có thể kể đến như một công nhân 30 tuổi làm việc liên tục hơn 100 giờ/ tuần và chết vì đau tim; một tài xế xe buýt 40 tuổi, làm việc hơn 300 ngày/năm không có ngày nghỉ phép và bị đột quỵ; một công nhân xưởng in làm việc ngày đêm hơn 4000 giờ/ năm rồi qua đời vì lao lực…

Những trường hợp trên được gọi là “Karoshi”, vậy “Karoshi” có nghĩa là gì?

Tình trạng người lao động kiệt sức khi tan làm vào giữa khuya đã chẳng còn là điều xa lạ.
Tình trạng người lao động kiệt sức khi tan làm vào giữa khuya đã chẳng còn là điều xa lạ.

Karoshi trong tiếng Nhật có nghĩa là chết do làm việc quá sức. Nguyên nhân chính gây tử vong vì karoshi là cơn đau tim và đột quỵ do áp lực bởi công việc. Ở nhiều nước phát triển trên thế giới, tình trạng karoshi xuất hiện khá phổ biến, nhưng không nơi đâu tình trạng này leo thang đến mức đáng báo động như ở Nhật.

Trong quan niệm của người dân Nhật Bản, họ khá xa lạ với việc cân bằng giữa công việc và đời sống mà thay vào đó lại có xu hướng dồn toàn tâm sức cho việc kiếm tiền. Từ những năm 1970, những người lao động Nhật Bản đã tìm mọi cách làm thêm để tăng thu nhập. Thói quen này duy trì qua những năm 1980 – giai đoạn kinh tế bùng nổ và 1990 – giai đoạn kinh tế bấp bênh. Mãi cho đến tận ngày nay, việc lao động hơn 12 giờ/ ngày đã chẳng còn là vấn đề xa lạ tại xứ sở mặt trời mọc. Thậm chí, nhiều người sẵn sàng làm quá con số quy định 40 giờ/ tuần dẫu không lương chứ không muốn bị đánh giá là lười biếng, năng lực thấp.

Những chiếc giày được cho là của những người tự tử trong "khu rừng tự sát" Aogakihara vì muốn trốn tránh áp lực cuộc sống.
Những chiếc giày được cho là của những người tự tử trong "khu rừng tự sát" Aogakihara vì muốn trốn tránh áp lực cuộc sống.

Theo báo La Croix (Pháp), chỉ tính riêng trong năm 2016 đã có 200 ca tử vong ở Nhật do làm việc quá sức. Hơn một nửa trong số này chết vì bị tai biến tim mạch hay tai biến mạch máu não. Số còn lại là do bị trầm cảm, các chứng bệnh tâm lý rồi tự tử. Và đáng buồn thay, đa phần họ còn rất trẻ với tuổi đời chỉ ngoài 20.

Hiện tại, tình trạng làm việc quá sức ở Nhật Bản vẫn đang là vấn đề cực kì đáng lo ngại.
Hiện tại, tình trạng làm việc quá sức ở Nhật Bản vẫn đang là vấn đề cực kì đáng lo ngại.

Trước tình trạng sức khỏe người lao động giảm sút, số lượng người tử vong vì làm việc quá sức tăng cao, chính quyền quận Toshima, Tokyo đã phải áp dụng biện pháp tắt hết đèn cơ quan lúc 19 giờ để ép các nhân viên trở về nhà. Hay đầu năm nay, chính phủ đã đề xuất hạn chế số giờ làm thêm trung bình mỗi tháng là 60 giờ, riêng giai đoạn “cao điểm” các doanh nghiệp có thể cho nhân viên làm thêm đến 100 giờ. Tuy nhiên, để có thể xóa bỏ hoàn toàn tình trạng "karoshi", trước tiên cần sự thay đổi trong tư tưởng, suy nghĩ của chính những người lao động.

Chính một số người Việt sống tại Nhật Bản cũng không thể thoát khỏi vòng xoáy làm việc kiệt sức để chứng tỏ mình. Thế nên, khi ấp ủ "giấc mơ Nhật" bạn trẻ Việt cần phải chuẩn bị tâm lý thật tốt, để không bị sốc và dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.

Ảnh: Internet