Những phong tục cổ truyền không thể thiếu trong dịp đầu năm mới

| 07:30 - 28/01/2017

Xông đất, lì xì, xuất hành đầu năm,... là những phong tục ngày đầu năm mới không thể thiếu trong dịp Tết cổ truyền tại Việt Nam.

Xông đất

Xông đất là một trong những phong tục quan trọng hàng đầu của người Việt Nam trong Tết Nguyên Đán. “Nguyên đán” có nghĩa là buổi sáng đầu tiên của năm, lúc mọi thứ đều được bắt đầu, mới mẻ tinh khôi. Chính vì vậy mà sau thời điểm giao thừa, bước vào những giờ phút đầu tiên của năm mới người Việt Nam từ xưa rất coi trọng tục “xông đất đầu năm”.

Những phong tục cổ truyền không thể thiếu trong dịp đầu năm mới

Người xưa tin rằng người xông đất cho căn nhà sẽ có khả năng ảnh hưởng sâu sắc đến vận mệnh, tiền tài,… của cả gia đình trong một năm. Chính vì vậy, trước khi xông nhà, người Việt thường mời những người có hay gặp may mắn, quan trọng nhất là tuổi tác hợp với chủ nhà, tránh “tứ hành xung” để xông đất nhằm mang tới điềm tốt lành, sự may mắn trong suốt một năm tiếp theo. Người Việt cũng thường tránh xông nhà người khác ngày mùng một Tết nếu trong gia đình mình có những chuyện không hay xảy ra trong năm qua.

Năm Đinh Dậu 2017, khi chọn người xông đất, nên tránh tuổi Dậu và tuổi Mão, không kị với tuổi của chủ nhà tránh vào các bộ tứ hành xung như: Tí Ngọ Mão Dậu, Dần Thân Tị Hợi, Thìn Tuất Sửu Mùi.

Mừng tuổi (lì xì)

Mừng tuổi hay lì xì đầu năm cũng là phong tục không thể thiếu đối với người Việt Nam. Theo phong tục, cứ giao thừa hoặc mùng 1, cả nhà sum vầy, con cháu mừng tuổi ông bà trước rồi tới lượt ông bà lì xì lại con cháu để may mắn cả năm. Những người tới chơi cũng được nhận lì xì từ chủ nhà hoặc ngược lại. Số tiền bên trong ít nhiều không quan trọng, quan trọng là lấy hên, là mang ý nghĩa may mắn.

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Phong bao lì xì thường là màu đỏ, là màu của may mắn, kèm theo tiền lì xì ở bên trong và những lời chúc thể hiện sự may mắn, mang lộc tới nhà và sức khỏe dồi dào, với trẻ con thì ngoan ngoãn, hay ăn chóng lớn, với người già thì khỏe mạnh, sống lâu trăm tuổi. Người ta có thể lì xì cho nhau từ ngay lúc giao thừa cho tới tận ngày mùng 9, mùng 10, thậm chí kéo dài hơn nữa.

Cho tới nay, chuyện lì xì ngày Tết vẫn là một phong tục không thể thiếu được trong mỗi gia đình, thể hiện nét thuần phong mỹ tục của Tết Việt – Tết đoàn viên.

Xuất hành, hái lộc đầu năm

Đầu năm mới, người Việt có tục xuất hành. Xuất hành là đi ra khỏi nhà trong ngày đầu năm để đi tìm may mắn, tài lộc cho mình và gia đình. Trước khi xuất hành, người ta phải chọn ngày, giờ và các phương hướng tốt, phù hợp với tuổi tác để mong gặp được các tài thần, phúc thần,… Thậm chí, đối với người đang đi tìm “một nửa”, hướng xuất hành đầu năm cũng được coi là giúp họ cầu duyên như ý.

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Tại miền Bắc, nếu xuất hành ra chùa hay đền, sau khi lễ bái, người Việt còn có tục bẻ lấy một cành lộc để mang về nhà lấy may, lấy phúc, chính là phong tục hái lộc đầu năm. Người xưa quan niệm, xin một cành lộc nhỏ nơi đền, chùa, miếu... sẽ được Thần, Phật ban cho tài lộc, may mắn suốt năm. Người ta thường ngắt cành lộc non của cây si, cây sung với ý nghĩa tượng trưng mang lộc chồi, sự sinh sôi nảy nở về nhà đón năm mới. Tuy nhiên, càng về sau, để tránh hái cây bẻ cành dịp đầu năm, người ta chọn cách mua những cây mía, cành lộc để lấy may mắn.

Trong năm Đinh Dậu, có 4 ngày đẹp nhất nên xuất hành là mùng 1, mùng 6, mùng 8 và mùng 10 tháng Giêng.

Chúc Tết

Việc chúc Tết của người Việt xưa được gói gọn trong câu thành ngữ: “Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy”. Đó là nếp sống đã trở thành phong tục ngày Tết, được bảo tồn và giữ gìn qua bao thế hệ, thể hiện lòng hiếu thảo, sự tri ân của con cháu với ông bà cha mẹ, hai bên nội - ngoại và tinh thần “uống nước nhớ nguồn” của người Việt.

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Sáng ngày mùng 1 - ngày đầu tiên của năm mới, vợ chồng con cái, anh em ruột thịt sẽ về bên nội để chúc thọ cha mẹ, ông bà và thắp hương cúng bái tổ tiên để tỏ lòng thành kính. Đến mùng 2, vợ chồng con cái lại sang chúc Tết bên nhà ngoại. Ngày mùng 3, người Việt xưa quan niệm để dành riêng để chúc Tết thầy cô giáo.

Tuy nhiên, xã hội ngày càng hiện đại và phát triển, phong tục chúc Tết của người Việt cũng theo đó mà thay đổi. Ngày nay, trong những ngày đầu năm, thường bắt đầu từ mùng 1 đến mùng 3, mọi người đến chúc Tết anh chị em, bà con họ hàng, bạn bè để chúc những điều tốt đẹp nhất cho một năm mới đến. Khi chủ nhà được chúc Tết thường thiết đãi khách khứa ăn uống để thể hiện thành ý và tình cảm.

Khai bút đầu xuân

Tục khai bút đầu xuân hay còn gọi là khai bút đầu năm, chắp bút đầu năm thường được các học sĩ, học giả xưa thực hiện. Sau giao thừa, vào những thời khắc đầu tiên của năm mới, mỗi người thường tự chọn cho mình một thời điểm được coi là giờ tốt, giờ đẹp nhất để làm lễ khai bút.

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Những nét bút đầu tiên của năm mới được hạ xuống cũng là tượng trưng cho sự khởi đầu một sự nghiệp, sự học trong năm mới, bao gồm ước nguyện của người cầm bút về một năm thi cử đỗ đạt, học hành tấn tới, sự nghiệp như ý nữa. Tục khai bút ngày nay tuy không còn quá phổ biến và mang đậm ý nghĩa như xưa nhưng vẫn được nhiều người coi trọng.

Ảnh: Internet