Cập nhật bệnh sởi: Người lớn bị sởi tấn công, tình hình lây nhiễm phức tạp

| 13:25 - 19/04/2014

Sởi tấn công mạnh người lớn trong khi đó ở các bệnh viện tuyến trên, tình hình lây nhiễm bệnh chồng chéo diễn ra hết sức phức tạp...

Hà Nội: 238 người lớn mắc bệnh sởi

Theo ông Nguyễn Văn Kính, Viện trưởng Viện Nhiệt đới Trung ương, hiện tại bệnh viện có 313 ca sởi trong đó có 75 bệnh nhi còn lại là người lớn. Bất cứ ai không có miễn dịch (người chưa được tiêm phòng hoặc đã được tiêm phòng nhưng không tạo được miễn dịch) đều có thể mắc sởi. Tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương hiện chưa có ca tử vong ở người lớn. Tuy nhiên, biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh sởi ở người lớn là não viêm.

Một số bệnh nhân sốt phát ban do sởi bị biến chứng viêm não, viêm màng não đang được điều trị tại Viện Các bệnh nhiệt đới và truyền nhiễm quốc gia - Ảnh: Minh Ngọc
Một số bệnh nhân sốt phát ban do sởi bị biến chứng viêm não, viêm màng não đang được điều trị tại Viện Các bệnh nhiệt đới và truyền nhiễm quốc gia - Ảnh: Minh Ngọc

“Sởi không chỉ hoành hành ở bệnh viện nhi với nhiều ca diễn biến nặng mà sởi đã bắt đầu tấn công người lớn”, ông Kính nói.

Đối với sởi ở người lớn, diễn biến bệnh bình thường, chỉ biến chứng khác trẻ em. Nếu ở trẻ, biến chứng nguy hiểm nhất là bội nhiễm đường hô hấp, suy hô hấp nặng. Sởi ở người lớn, nguy hiểm nhất là biến chứng do não viêm, bệnh nhân có thể tử vong. Nhưng may mắn, đến nay dù nhiều ca biến chứng sởi nặng ở người lớn phải nhập viện nhưng chưa ghi nhận ca tử vong nào. Theo ông Kính, mọi đối tượng chưa tiêm sởi, chưa mắc sởi đều có thể bị sởi (ngay cả với trẻ dưới 9 tháng tuổi). Vì vậy, trẻ em từ 2 tháng tuổi, 6 tháng tuổi tới 9 tháng tuổi đều có thể mắc bệnh sởi. Ngoài ra, người lớn chưa được tiêm chủng, không có miễn dịch nên khi có dịch sởi họ cũng dễ mắc.

Về lý do xuất hiện nhiều bệnh nhân sởi ở độ tuổi lạ lùng ngay trong khi VN đang tiến tới thanh toán bệnh sởi sau năm 2010, Bác sĩ Nguyễn Hồng Hà, phó viện trưởng Viện Các bệnh nhiệt đới và truyền nhiễm quốc gia, nói: “Có những bệnh nhân mắc bệnh đợt này đã được tiêm ngừa. Chúng ta từng nghĩ hiệu quả miễn dịch là mãi mãi sau tiêm ngừa, nhưng với những bệnh nhân vừa xuất hiện, phải thay đổi suy nghĩ rằng hiệu quả bảo vệ của văcxin càng ngày sẽ càng giảm. Chúng tôi khuyến cáo các gia đình có điều kiện nên tiêm nhắc lại văcxin sởi cho con em và cho cả chính mình”.

Cập nhật bệnh sởi: Người lớn bị sởi tấn công, tình hình lây nhiễm phức tạp

Theo bác sĩ Cấp, trong số bệnh nhân bị biến chứng nặng có một trường hợp rất nặng, hôn mê sâu, rối loạn tri giác hiện chưa hồi phục hoàn toàn là sinh viên ĐH Y Hà Nội năm thứ 4; một trường hợp khác cũng hôn mê sâu khi vào viện là bác sĩ ở tỉnh Hòa Bình. Còn theo bác sĩ Hà, khoảng 10 năm trở lại đây, ông mới thấy hiện tượng bệnh nhân sởi ở tuổi thanh niên và trung niên, lần trước cách đây hơn 10 năm là chỉ ở một xã thuộc tỉnh Hưng Yên, còn lần này phạm vi xuất hiện bệnh nhân rộng hơn nhiều. Hiện ở Hà Nội ngoài những trường hợp bệnh nhân sởi người lớn kể trên, đã có những bệnh nhân sốt phát ban do sởi trẻ em ở quận Long Biên, Đống Đa..., một số trường hợp bệnh nhi bị biến chứng viêm phổi sau sốt phát ban do sởi.

"Bất cứ ai chưa được tiêm phòng hoặc đã được tiêm phòng nhưng không có miễn dịch đều có thể mắc sởi"

Theo ông Kính, trẻ em không được tiêm vắc-xin phòng bệnh có nguy cơ mắc sởi và các biến chứng cao nhất, kể cả tử vong. Phụ nữ mang thai không được tiêm phòng cũng có nguy cơ. Bất cứ ai không có miễn dịch (người chưa được tiêm phòng hoặc đã được tiêm phòng nhưng không tạo được miễn dịch) đều có thể mắc sởi. Virus rất dễ lây qua ho và hắt hơi, tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết nhiễm bệnh của mũi hoặc họng. Virus vẫn hoạt động và dễ lây trong không khí hoặc trên các bề mặt bị nhiễm trong gần 2 giờ. Nó có thể lây truyền từ người mắc bệnh trong vòng 4 ngày trước khi bắt đầu phát ban cho tới 4 ngày sau khi phát ban. Dịch sởi có thể bùng phát làm nhiều người tử vong, đặc biệt là giới trẻ, trẻ em suy dinh dưỡng.

PGS.TS Nguyễn Văn Kính trong vòng vây của báo giới sau cuộc họp nóng diễn ra tại BV Nhi Trung ương. Ảnh: H.Hải
PGS.TS Nguyễn Văn Kính trong vòng vây của báo giới sau cuộc họp nóng diễn ra tại BV Nhi Trung ương. Ảnh: H.Hải

Để phòng, chống bệnh sởi, cách tốt nhất là nên đưa trẻ đi tiêm chủng vắc xin sởi đầy đủ, đúng lịch. Ngoài ra, người dân không nên nghe theo lời đồn thổi như tắm  hạt mùi để phòng sởi, vì không hiệu quả. Ngày hôm nay đã có hàng loạt người lớn nhập viện vì biến chứng sởi. Sởi không chỉ hoành hành ở các bệnh viện nhi với nhiều ca diễn biến nặng, 112 ca tử vong do sởi và liên quan đến sởi, mà nay đã bắt đầu “tấn công” người lớn, nhiều trường hợp biến chứng nặng phải nhập viện.

Tình trạng lây nhiễm sởi trong bệnh viện tuyến trên ở mức rất báo động

“Nếu tôi có con, cháu bị nhiễm sởi, tôi không dại gì mà đưa chúng lên Bệnh viện Nhi Trung ương lúc này”, Bộ trưởng bày tỏ quan điểm.

Bộ trưởng Kim Tiến theo dõi tình hình tại bệnh viện Nhi Trung Ương
B
ộ trưởng Kim Tiến theo dõi tình hình tại bệnh viện Nhi Trung Ương

Theo PGS.TS.Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, sởi là một bệnh dễ lây qua đường hô hấp. Nếu trẻ chưa có miễn dịch với sởi lại tiếp xúc với trẻ mắc sởi thì nguy cơ lây bệnh rất cao, tôi không muốn nói là lây gần như 100% và tất cả trẻ bị nhiễm với virus sởi là có biểu hiện lâm sàng. Vì thế, nếu trẻ có dấu hiệu mắc bệnh nào đó trong đó có cả mắc sởi, người dân nên khám trước ở tuyến cơ sở chứ không nên đi thẳng lên bệnh viện tuyến Trung ương để có được hướng dẫn điều trị hợp lý.

Thực tế hiện nay các bệnh viện tuyến tỉnh, huyện cũng có đủ năng lực điều trị bệnh sởi và có đủ giường bệnh để thực hiện việc cách ly, phòng chống lây nhiễm, hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm trong bệnh viện. Bộ Y tế đã chỉ đạo các bệnh viện không chuyển các bệnh nhân lên tuyến trên trong khả năng điều trị của mình để tránh các trẻ em bị mắc các bệnh khác mà không bị mắc sởi sẽ dễ bị lây nhiễm sởi khi tiếp xúc với bệnh nhân sởi (kể cả ngay từ phòng khám bệnh chứ chưa cần vào điều trị trong bệnh phòng), hoặc ngược lại, các trẻ em mắc sởi nhẹ chỉ cần điều trị tuyến dưới nếu lên tuyến trên dễ mắc các bệnh truyền nhiễm khác nặng hơn vì tuyến trên bao giờ cũng có bệnh nhân nặng và nguy hiểm về đó điều trị.

Tình trạng lây nhiễm sởi trong bệnh viện ở mức rất báo động. Riêng ngày 17/4, tại khoa Truyền nhiễm của BV Nhi Trung ương đã tiếp nhận số ca mắc mới từ khoa khác chuyển sang là 33 (do lây nhiễm trong bệnh viện) trong tổng số 38 ca mắc sởi. Như vậy chỉ có 5 ca mắc mới được chuyển đến viện. Ngoài ra, trong tổng số bệnh nhi đang điều trị tại đây, có đến 20 trường hợp đang thở máy còn rất nguy kịch.

Cập nhật bệnh sởi: Người lớn bị sởi tấn công, tình hình lây nhiễm phức tạp

 Bộ Y tế cũng nhận định thời gian tới, số trường hợp sởi nặng và tử vong sẽ tiếp tục gia tăng do nhiều bệnh nhân là trẻ nhỏ, diễn biến nặng đang phải điều trị trong thời gian dài. Do quá tải bệnh viện nên kiểm soát tình trạng lây nhiễm khó khăn.
 Bộ Y tế cũng nhận định thời gian tới, số trường hợp sởi nặng và tử vong sẽ tiếp tục gia tăng do nhiều bệnh nhân là trẻ nhỏ, diễn biến nặng đang phải điều trị trong thời gian dài. Do quá tải bệnh viện nên kiểm soát tình trạng lây nhiễm khó khăn.

Trên thực tế, sau một ngày theo dõi tại BV Nhi Trung ương tận mắt chứng kiến tình trạng bệnh nhi mắc sởi nặng nằm viện điều trị tại bệnh viện này, người đứng đầu ngành y tế kêu gọi các bệnh viện Hà Nội “chia lửa” để giảm tình trạng quá tải. Thế nhưng, các bệnh viện của Hà Nội cũng đang “ngập” trong bệnh nhân sởi, con số bệnh nhi mắc trên báo cáo đang giảm nhiệt, nhưng thực tế tại các bệnh viện đang trong tình trạng “vỡ trận” bệnh nhân sởi. Cụ thể, tại BV Xanh Pôn, 40 giường bệnh nhưng có những thời điểm phải gánh 130 trẻ mắc sởi của Hà Nội. Phần lớn là trẻ dưới 1 tuổi, trong đó có cả những trẻ mới 1 tháng tuổi. Riêng trong ngày 17/4, con số bệnh nhân điều trị vì biến chứng sởi tại đây cũng lên tới 98 trường hợp.

Phải đăng ký, cấp phép mới được đưa tin về bệnh sởi tại Viện nhi TW

Mặc dù tình hình bệnh sởi đang khiến cả xã hội lo lắng và Bệnh viện Nhi Trung Ương là nơi có nhiều bệnh nhi bị sởi chữa trị. Tuy nhiên, phía bệnh viện đã đề ra những biện pháp hạn chế, yêu cầu các phóng viên phải được cấp phép mới có thể vào bên trong tác nghiệp

Nhiều phóng viên đến bệnh viện Nhi TƯ để tác nghiệp thì đã bị bảo vệ bệnh viện chặn ngay ở cửa không cho vào với lý do: "Phải liên hệ với bệnh viện trước và có giấy đồng ý của bệnh viện đóng dấu vào, dẫn đi thì phóng viên mới được vào chụp ảnh và ghi nhận".Trong vai người nhà của bệnh nhân vào tìm hiểu thì được người nhà cho biết: "Hiện tại, các bác sỹ, y tá, thậm chí ngay cả lao công quét dọn cũng chính là một 'vệ tinh' theo dõi và cấm các phóng viên, nhà báo tác nghiệp ngay ở phòng bệnh hoặc phòng cấp cứu ở khu điều trị tự nguyện".

Người thân bệnh nhân tháp thỏm trong lo ngại

H.T.P. ( Hà Nội) cho biết: " Cháu tôi vào đây đã hơn 1 tháng trời rồi, nhưng sức khỏe cháu rất yếu, mặc dù cháu đã tiêm những mũi tiêm 6 triệu (giúp tăng sức đề kháng) nhưng cháu của bà vẫn đang còn rất yếu. Hôm qua 17/4, bà được bác sỹ tư vấn chuẩn bị tiêm cho cháu một mũi tiêm trị giá 20 triệu (tên thuốc không được bác sỹ thông báo). Gia đình bà đã về nhà lấy thêm tiền để đóng vào viện với mong muốn các bác sỹ cứu được con mình."

Ông bố trẻ đang lo lắng trước phòng cấp cứu mà con mình điều trị
Ông bố trẻ đang lo lắng trước phòng cấp cứu mà con mình điều trị

Chia sẻ thêm với chúng tôi, anh H. (quê ở Hải Dương) cho biết: "Con tôi vào đây được hơn 20 ngày, nhưng từ ngày vào đây hầu như lúc nào cũng nằm phòng cấp cứu liên tục. Mỗi lần nghe các bác sỹ gọi tên con là lòng tôi như lửa đốt. Ở trong này, ngày nào cũng chứng kiến các bé lần lượt ra đi mà lo lắng cho số phận con mình đang thoi thóp thở bằng máy ở phòng cấp cứu".

Cập nhật bệnh sởi: Người lớn bị sởi tấn công, tình hình lây nhiễm phức tạp

Nhiều bé lả đi sau nhiều ngày dài chiến đấu với bệnh tật - hình ảnh khiến ai có mặt trong bệnh viện cũng rơi nước mắt vì xót xa
Nhiều bé lả đi sau nhiều ngày dài chiến đấu với bệnh tật - hình ảnh khiến ai có mặt trong bệnh viện cũng rơi nước mắt vì xót xa

Bất bình về những sự việc xảy ra liên tục nhưng bệnh viện và các y bác sỹ giấu nhẹm không thông báo để mọi người cùng được biết. Chị Khánh Ly có chồng người Đài Loan vừa về nước cho hay: "Tôi đưa con tôi vào đây với hy vọng được bác sỹ khám bệnh cẩn thận, nhưng khi cháu sốt, các bác sỹ nói không sao, đến khi nhập viện, con tôi đã yếu mà lả đi rồi vẫn không thấy có bác sỹ nào đến tiêm thuốc hay hỏi han gì con tôi".

Người mẹ đang cố tiêm những giọt sữa vào cổ họng con để con mình tăng sức đề kháng
Người mẹ đang cố tiêm những giọt sữa vào cổ họng con để con mình tăng sức đề kháng
Người mẹ đang cố tiêm những giọt sữa vào cổ họng con để con mình tăng sức đề kháng

Theo chị Ly, đến tận bây giờ đây, khi con chị đang đối diện với cái chết thì các bác sỹ chỉ nói với vợ chồng chị: "Những thuốc đã tiêm là những liều cao nhất và đắt nhất rồi, giờ không còn thuốc nào khác nữa". Mặc dù các mũi tiêm 6 triệu, 7 triệu, 20 triệu đã tiêm hết cho con nhưng sức khỏe con chị Ly vẫn không tiến triển. Vợ chồng chị Ly đành đứng im nhìn con lả dần trên phòng bệnh. Gia đình chồng ở bên Đài Loan rất lo lắng cho sức khỏe và bệnh tình của cháu.

"Tôi rất mong các cơ quan báo chí vào cuộc để cho những sinh mạng các cháu được cứu, một giờ chậm trễ có thể kéo theo hàng chục bệnh nhân tử vong. Tôi tha thiết mong Việt Nam hãy công bố dịch sởi cho con cháu chúng tôi được biết", chị Ly nói.

TP.HCM: kiểm soát tốt và số ca mắc sởi có xu hướng giảm 

Cả khu vực từ đầu năm đến nay chưa có ca mắc sởi nào tử vong. Qua giám sát của Viện Pasteur TP, trong bốn tuần trở lại đây cả khu vực có khoảng 300-400 ca mắc sởi/tuần. Riêng TP.HCM, ba tuần gần đây số mắc sởi có xu hướng giảm, trung bình mỗi tuần có 110 trường hợp.

Theo PGS Trọng Lân, việc bùng phát dịch sởi hay không có liên quan đến đặc điểm dịch tễ học, sự lây lan của bệnh sởi cũng như các biện pháp phòng chống. Riêng việc kiểm soát bệnh sởi dựa trên ba mắt xích: nguồn lây bệnh, đường lây truyền và quan trọng nhất là phòng bệnh cho đối tượng cảm nhiễm - tức những người chưa được tiêm văcxin, chưa có miễn dịch với sởi.

Cập nhật bệnh sởi: Người lớn bị sởi tấn công, tình hình lây nhiễm phức tạp

Với những biện pháp Bộ Y tế đang làm là tập trung vào tiêm vét sởi cho các đối tượng nguy cơ (dưới 9 tháng và dưới 18 tháng tuổi), trẻ 19-24 tháng tuổi và những đối tượng trong vùng nguy cơ. Việc triển khai tiêm vét đồng bộ những đối tượng này là yếu tố quyết định giảm tỉ lệ mắc. Với nguồn bệnh sởi phải có biện pháp kiểm soát chặt chẽ. Khi phát hiện một trường hợp nghi ngờ sởi, ngay lập tức phải xử lý triệt để ổ dịch đó. Ngành y tế sẽ khuyến cáo những người đã mắc bệnh không nên tiếp xúc với những người khác cho đến bốn ngày sau khi phát ban. Ngay cả những người dù chưa mắc bệnh nhưng từng tiếp xúc với người mắc bệnh, trong 10 ngày không nên đến chỗ đông người và tiếp xúc với người khác, nhất là với trẻ em dưới 18 tháng tuổi, đặc biệt trẻ dưới 9 tháng tuổi. Về đường lây truyền, 90% trường hợp mắc sởi là sự lây lan. Do đó, những nơi tập trung đông người, đặc biệt nơi có nguồn bệnh tập trung như những cơ sở điều trị thì sự lây lan rất cao và không cẩn thận, có thể thành ổ dịch.

Ngoài ra, trước thông tin một số bậc phụ huynh ở phía Bắc có con mắc bệnh sởi muốn đưa con vào TP.HCM điều trị, bác sĩ Trương Hữu Khanh - trưởng khoa nhiễm và bác sĩ Phạm Mai Đằng - Bệnh viện Nhi Đồng 2 TP.HCM cho biết đến ngày 17/4, hai bệnh viện này chưa tiếp nhận bệnh nhi phía Bắc mắc sởi đến điều trị.

Chiều qua 17/4, bác sĩ Nguyễn Thanh Vân, trưởng phòng kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Phụ sản - nhi Đà Nẵng, cho biết số ca mắc bệnh sởi nhập viện trong những ngày qua tăng mạnh. Trung bình mỗi ngày tại bệnh viện tiếp nhận điều trị từ 8-10 ca bệnh. Chỉ riêng trong nửa đầu tháng 4, bệnh viện tiếp nhận điều trị cho 107 bệnh nhân, nhiều gấp đôi so với tổng số bệnh nhân nhập viện trong ba tháng đầu năm. Theo bác sĩ Vân, bệnh nhân đa số là trẻ 1-2 tuổi nhưng cũng có trường hợp dưới 1 tuổi.