Bỏ Tết cổ truyền, giờ đây, cường quốc hàng đầu thế giới đã ân hận

|

Giá trị vật chất có thể tái tạo được, nhưng một khi giá trị tinh thần đã mất đi thì không.

Đã qua mấy nghìn năm người Việt ăn Tết cổ truyền, và giờ đây, vào thời hiện đại, khi con người gần như có mọi thứ trong tay, một một số người lại muốn dẹp bỏ truyền thống này cùng những lời lẽ hùng hồn. Không cần bàn đến độ đúng sai, bởi quan điểm thì làm gì có chuyện anh sai – tôi đúng, hãy cùng kể lại câu chuyện của Nhật Bản như một bài học lớn ngay trước mắt chúng ta. Đó là một quốc gia cũng từng từ bỏ Tết cổ truyền vì “không lỡ làm lỡ nhịp giao thương với thế giới và không làm trì trệ nhịp sống của cả nước”.

Câu chuyện người Nhật tự tay “cắt bỏ” một phần của mình

Tương tự nhiều quốc gia châu Á khác, Nhật Bản cũng bị ảnh hưởng một phần văn hóa Trung Quốc, người dân sử dụng lịch âm như chúng ta đang dùng hiện nay. Theo đó, trong khoảng thời gian từ năm 1844 đến 1872, người Nhật vẫn ăn Tết theo lịch Thiên Bảo. Nhưng đến ngày 3/2/1872, tức năm Minh Trị thứ 5, Nhật Bản chính thức xóa sổ Tết âm lịch, quyết định đón năm mới theo lịch của người châu Âu – tức ngày 1/1 hàng năm theo lịch dương.

Người Nhật bỏ Tết truyền thống từ thời Minh Trị. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)
Người Nhật bỏ Tết truyền thống từ thời Minh Trị. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)

Và sau khi chính thức bỏ Tết cổ truyền, thay vào đó là đón Tết cùng thời gian với các quốc gia phương Tây, nước Nhật đã có cú chuyển mình khiến cả thế giới nể phục cho đến tận bây giờ. Tất nhiên việc thay đổi truyền thống này chỉ là một phần của sự phát triển ấy, nhưng cũng không thể không ấn tượng trước những thay đổi tích cực do nó mang lại cho nền kinh tế Nhật: chính phủ tiết kiệm được tiền lương tháng 13 cho công chức, giảm bớt ngày nghỉ, tăng sản lượng quốc gia.

Và giờ đây, họ tiếc nuối

Tuy nhiên, sự thịnh vượng ấy lại đi kèm với không ít tiếc nuối qua năm tháng khi giờ đây, người Nhật lại muốn truyền thống năm xưa họ đã từ bỏ được sống dậy. Trong một bài phỏng vấn hồi năm 2014, công sứ Nhật Bản – ông Hideo Suzuki đã thẳng thắn chia sẻ:Nhật Bản đã bỏ âm lịch để sử dụng dương lịch vì những đòi hỏi của nền kinh tế khi đó.Nhưng như tôi đã nói, Nhật Bản lẽ ra vẫn có thể giữ Tết Nguyên đán như một nét văn hóa cổ truyền và là sợi dây liên kết cộng đồng. Chúng ta đang sống trong một xã hội toàn cầu hóa. Điều đó tạo ra một xã hội mở, nhưng mặt khác nó khiến con người mất đi bản sắc, sự nhận diện ‘chúng ta là ai?’”.

Công sứ Nhật Bản – ông Hideo Suzuki. (Ảnh: Internet)
Công sứ Nhật Bản – ông Hideo Suzuki. (Ảnh: Internet)

Trước luồng tranh luận chưa bao giờ ngả ngũ về việc gộp Tết ta và Tết tây làm một, ông Suzuki cho biết: “Bên cạnh đó, con người chỉ có sức mạnh khi họ đoàn kết và cộng đồng đóng vai trò rất quan trọng để đoàn kết mọi người. Đây là lí do nhiều người Nhật Bản muốn khôi phục lễ hội đón năm mới cổ truyền, với mong muốn giúp làm tăng sức mạnh cộng đồng”.

Vì sao người Nhật “đau”?

Nhật Bản là một quốc gia hùng mạnh, nổi tiếng khắp thế giới với tốc độ phục hồi sau Thế chiến II và phát triển kinh tế một cách thần kì, nhưng giờ đây, họ đã hối tiếc. Họ đã tự tay xóa bỏ một nét văn hóa, đồng nghĩa với việc tự cắt bỏ đi một phần tinh hoa của dân tộc và một phần linh hồn của họ. Vì sao ư?

Giờ đây, người Nhật lại tiếc nuối Tết cổ truyền. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)
Giờ đây, người Nhật lại tiếc nuối Tết cổ truyền. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)

Hãy nhìn lại định nghĩa văn hóa để hiểu được điều đó. Văn hóa bao gồm tất cả mọi thứ vốn là một bộ phận trong đời sống con người, liên kết với sự tiến hóa sinh học của loài người và nó là sản phẩm của người thông minh. Con người có khả năng hình thành văn hóa và với tư cách là thành viên của một xã hội, con người tiếp thu văn hóa, bảo tồn nó đồng thời truyền đạt nó từ thế hệ này sang thế hệ khác. Việc cùng có chung một văn hóa giúp xác định nhóm người hay xã hội mà các cá thể là thành viên.

Chúng ta dễ nảy sinh tâm lí đặt văn hóa nhẹ hơn kinh tế bởi trong thực tế xã hội, kinh tế quyết định quyền lực của một cá nhân, tổ chức và một quốc gia. Nhưng thực chất, giữa văn hóa và kinh tế có mối quan hệ đa chiều, văn hóa còn là mục tiêu của phát triển kinh tế - xã hội. Trong khi đó, khi nhìn lại định nghĩa văn hóa, ta sẽ thấy văn hóa đóng vai trò nền tảng cho kinh tế và xã hội như thế nào.

Người Nhật đã trả giá cho sự đánh đổi văn hóa lấy kinh tế. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)
Người Nhật đã trả giá cho sự đánh đổi văn hóa lấy kinh tế. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)

Hơn nữa, hàng chục, hàng trăm năm qua, chúng ta đã học được từ chính lịch sử rằng sự đánh đổi văn hóa để lấy kinh tế không bao giờ thiếu những rủi ro. Chúng không biểu hiện ra ngay mà ăn dần ăn mòn, gây ra những tổn thương cho xã hội theo thời gian. Người Nhật thấu hiểu điều này hơn chúng ta vì họ đã trả giá cho sự đánh đổi này.

Không còn Tết cổ truyền, người Nhật không cảm nhận được sự chuyển mình của thiên nhiên, đất trời trong khoảnh khắc giao thời. Dẫu những tập tục ngày Tết vẫn được người Nhật gìn giữ và tổ chức trong những ngày cuối năm dương lịch, nhưng vì một lí do nào đó, họ vẫn không cảm nhận được tình cảm gia đình và sự gắn bó giữa cộng đồng một cách trọn vẹn. Người Nhật đã chọn từ bỏ Tết cổ truyền, để rồi giờ đây, họ rơi vào cái bẫy do chính họ giăng ra: sự chai sạn trong cảm xúc và đời sống tinh thần dần trở nên tẻ nhạt, nghèo nàn. Từ đó, không còn cách nào khác, người Nhật tiếp tục lao vào guồng máy làm việc quần quật để quên đi cái thực tại đó, mỗi ngày một ít, họ lặp đi lặp lại vòng luẩn quẩn đó mà không thể đưa ra một giải pháp nào để giải quyết. 

Không còn Tết cổ truyền, người Nhật không cảm nhận được sự chuyển mình của thiên nhiên, đất trời trong khoảnh khắc giao thời. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)
Không còn Tết cổ truyền, người Nhật không cảm nhận được sự chuyển mình của thiên nhiên, đất trời trong khoảnh khắc giao thời. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)

Tấm gương trước mắt cho người Việt

Những thành tựu về kinh tế, kĩ thuật, công nghệ luôn là tấm gương đáng để bất kì quốc gia nào trên thế giới học tập theo, không ngoại trừ Việt Nam. Và cả câu chuyện người Nhật đã xóa bỏ nét văn hóa truyền thống của chính họ và hệ lụy của nó thật sự là những gì người Việt nên nhìn vào, rút ra bài học cho riêng mình.

Tết là dịp để quây quần. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)
Tết là dịp để quây quần. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)

Hãy đứng ở nhiều góc độ để cùng nhìn nhận vấn đề. Đừng lấy lí do nghỉ Tết dài ngày sẽ làm trì trệ mọi hoạt động xã hội, lãng phí, giảm năng suất lao động khi mùa Tết cũng là mùa kích thích tiêu dùng khi người người nhà nhà mua sắm Tết, bỏ đồ cũ thay bằng đồ mới và giá trị của các ngành du lịch, dịch vụ tăng cao. Đừng lấy lí do giao thừa theo lịch dương hay lịch âm thì cũng như nhau khi với khí hậu đặc trưng của Việt Nam, từ tháng 12 sang tháng 1 vẫn chưa thể cảm nhận được sự giao thoa của tự nhiên. Dẫu xét về góc độ khách quan hay chủ quan, gộp Tết ta vào Tết tây vẫn mang cảm giác lai căng và thiếu hài hòa nhất.

Hãy nhìn vào những giá trị tốt đẹp của Tết. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)
Hãy nhìn vào những giá trị tốt đẹp của Tết. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)

Thay vì “đổ lỗi” cho Tết cổ truyền là làm hư con người, làm đất nước “mãi chẳng khá lên được”, vì sao không nhìn vào giá trị tích cực – cũng chính là giá trị nguyên sơ nhất của dịp nghỉ lễ này? Đó là một dịp quý báu, một năm chỉ có một lần, để mỗi chúng ta nối kết gia đình và cộng đồng, cảm nhận sự thanh tịnh, an lành của khoảnh khắc một mùa mới lại bắt đầu? 

Bài viết theo quan điểm và góc nhìn riêng của tác giả!

;
YAN NEWS VIDEO
Subscribe ngay YANNewsTube